In het kort

• Finland kampt met een ernstig tekort aan spermadonoren, waardoor behandelingen jarenlang vertraging oplopen.
• Commerciële DNA-tests ondermijnen de anonimiteit van donoren en schrikken nieuwe vrijwilligers af.
• Gezondheidsautoriteiten overwegen om de vergoeding te verhogen en sperma uit het buitenland te importeren om de crisis op te lossen.

Finland kampt met een chronisch tekort aan spermadonoren, wat leidt tot lange wachtlijsten voor vruchtbaarheidsbehandelingen. In sommige regio’s, zoals die waar het Universitair Ziekenhuis van Oulu voor zorgt, kunnen patiënten wel twee jaar moeten wachten op behandeling. Ondertussen moeten mensen die hulp zoeken bij HUS in Helsinki in totaal bijna twee jaar wachten op een eerste consult en het verkrijgen van donormateriaal. Dat meldt YLE News.

Impact van DNA-tests

Medische professionals van het Universitair Ziekenhuis van Tampere (TAYS) denken dat de opkomst van commerciële DNA-kits potentiële donoren misschien afschrikt. Hoewel de Finse wet toestaat dat mensen die via een donor zijn verwekt op hun 18e de identiteit van hun biologische vader mogen ontdekken, maken genetische tests het mogelijk om dit veel eerder te doen. Katja Ahinko, hoofdarts bij TAYS, merkt op dat het verlies van deze tijdelijke anonimiteit, in combinatie met media-aandacht voor donorgevallen, sommige mannen terughoudend heeft gemaakt.

Daarom raadt TAYS zowel donoren als ontvangers af om genetische gegevens naar wereldwijde databases te uploaden; dit onderwerp is nu onderdeel van de patiëntenbegeleiding.

Strenge toelatingseisen

Het tekort wordt nog verergerd door strenge medische eisen. Slechts zo’n 30 procent tot 40 procent van de aanvragers wordt geschikt bevonden na grondige screenings die bedoeld zijn om erfelijke gezondheidsrisico’s uit te sluiten.

Bij TAYS is het belangrijkste probleem niet per se een gebrek aan vrijwilligers, maar eerder een mismatch tussen het aantal gekwalificeerde donoren en de grote vraag, vooral van alleenstaande vrouwen en vrouwelijke koppels, die zo’n 90 procent van het aanbod krijgen.

Einde van de anonimiteit

Sinds 2007 zijn anonieme gametendonaties in Finland verboden en wordt er een nationaal register bijgehouden van alle donoren.

Hoewel het aantal donaties aanvankelijk daalde na deze beleidswijziging, is het uiteindelijk weer gestegen; de huidige vraag is echter nog steeds veel groter dan het aanbod.

Mogelijke oplossingen voor de crisis

Om deze crisis aan te pakken, onderzoeken gezondheidsautoriteiten nieuwe strategieën. Een voorgestelde oplossing is het verhogen van de financiële vergoeding voor donoren, die momenteel als onvoldoende wordt beschouwd gezien de inzet die ermee gepaard gaat.

Bovendien zijn openbare ziekenhuizen nu nog uitsluitend afhankelijk van binnenlandse bronnen, maar experts suggereren dat het opnemen van sperma van buitenlandse donoren in het openbare gezondheidszorgsysteem een noodzakelijke stap zou kunnen zijn om de achterstand weg te werken.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief