In het kort

• Niger voert een nieuw wetboek van strafrecht in waarmee LGBTQ+-mensen tot wel 20 jaar gevangenisstraf kunnen krijgen.
• Militaire leiders gebruiken traditionele waarden als wapen om mensenrechtenschendingen te rechtvaardigen.
• De vervolging legt cruciale hiv-hulpverlening lam en bedreigt de volksgezondheid.

In Niger wordt momenteel hard opgetreden tegen de LGBTQ+-gemeenschap, na de invoering van een nieuw wetboek van strafrecht dit jaar. Volgens berichten in de lokale media zijn er zo’n 40 mensen aangehouden, waarvan 16 mannen nu in de gevangenis zitten.

Door deze sfeer van angst zijn veel queer mensen gedwongen onder te duiken en zijn essentiële hiv-diensten lamgelegd, omdat hulpverleners voor mannen die seks hebben met mannen hun werk niet meer kunnen doen.

Een nieuw wettelijk kader voor onderdrukking

De juridische verschuiving begon onder de vorige burgerregering van Mohamed Bazoum, maar werd volledig geconsolideerd door het militaire regime onder leiding van generaal Abdourahamane Tiani. Nadat hij in 2023 via een staatsgreep de macht had gegrepen en later het presidentschap had overgenomen, verving Tiani de grondwet van 2010 door het Handvest van de Heroprichting.

Onder het nieuwe wettelijke kader kunnen seksuele intimiteit tussen mensen van hetzelfde geslacht en “onnatuurlijke handelingen“ leiden tot tien jaar gevangenisstraf en boetes tot 100 miljoen West-Afrikaanse CFA-frank. Nog strenger zijn de straffen voor het organiseren van of deelnemen aan huwelijken tussen mensen van hetzelfde geslacht, of het leiden van LGBTQ+-organisaties: dat kan leiden tot 20 jaar gevangenisstraf en boetes tot 500 miljoen CFA.

Regionale trends

Deze wetgevende trend weerspiegelt soortgelijke harde maatregelen in Mali en Burkina Faso, partners in de Alliantie van Sahel-staten. Pan-Afrikaanse activiste en politicologe Larissa Kojoué stelt dat deze leiders ‘Afrikaanse waarden’ en soevereiniteit als wapen gebruiken om hun eigen politieke doelen te bereiken, terwijl ze fundamentele mensenrechten negeren.

Ze beweert dat geen enkele echte cultuur geweld tegen onschuldige burgers ondersteunt, maar dat LGBTQ+-groepen in Afrika vaak te maken hebben met straffeloosheid voor hun aanvallers.

De volksgezondheidscrisis

De gevolgen van deze wetten voor de volksgezondheid zijn ernstig. Nu de toegang tot PrEP, condooms en tests wegvalt, waarschuwen gezondheidsdeskundigen voor een sterke stijging van het aantal hiv-besmettingen. Deze interne crisis valt samen met de recente stem van Niger tegen een politieke verklaring van de VN over hiv/aids.

Hoewel het aantal nieuwe besmettingen in sommige regio’s van Afrika tussen 2010 en 2022 is gedaald, is Sub-Sahara-Afrika nog steeds goed voor 64 procent van de wereldwijde hiv-populatie, waarbij Niger in 2023 zo’n 32.000 nieuwe gevallen registreerde.

Trend op het continent

De maatregelen van Niger maken deel uit van een bredere, strengere golf van repressie over het hele continent. Andere landen hebben hun vervolging onlangs opgevoerd, zoals Oeganda, dat de doodstraf heeft ingevoerd voor homoseksuele handelingen, en Senegal, dat de gevangenisstraffen voor relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht heeft verdubbeld.

Op dit moment ligt de helft van alle landen ter wereld waar vrijwillige seks tussen mensen van hetzelfde geslacht strafbaar is, in Afrika. Als reactie op deze ontwikkelingen heeft Front Line Defenders de Nigerese regering opgeroepen om alle wetten af te schaffen die mensen straffen op basis van hun genderidentiteit of seksuele geaardheid.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief