In het kort
- De Russische invasie van Oekraïne heeft het Europese veiligheidslandschap fundamenteel veranderd.
- Moderne oorlogsvoering vereist een combinatie van militaire verdediging en civiele veerkracht om bedreigingen het hoofd te bieden die veel verder reiken dan traditionele slagvelden.
- Het conflict toont hoe kwetsbaar gebieden buiten de frontlinie zijn en dwingt Europese samenlevingen tot uitgebreide voorbereidingen om mogelijke aanvallen op kritieke infrastructuur en bevolkingscentra te kunnen weerstaan.
De voormalige hoofd van het Poolse Bureau voor Nationale Veiligheid, Jacek Siewiera, stelt dat de Russische invasie van Oekraïne het Europese veiligheidslandschap onherroepelijk heeft veranderd. Hij zegt dat moderne oorlogsvoering veel verder reikt dan traditionele slagvelden, met onder meer langeafstandsaanvallen, sabotage, aanvallen op infrastructuur en druk op de burgerbevolking, ongeacht de afstand tot de frontlinies. Dit vraagt om een paradigmaverschuiving waarbij militaire verdediging verweven is met de veerkracht van de burgerbevolking, meldt TVP World.
Hoewel de NAVO cruciaal blijft voor collectieve verdediging, moet de Europese Unie een grotere rol op zich nemen bij het beschermen van kritieke infrastructuur, het beveiligen van transportknooppunten en het voorbereiden van samenlevingen op de verstoringen die kenmerkend zijn voor hedendaagse oorlogsvoering. Het conflict heeft ook de beperkingen blootgelegd van eerdere aannames over veiligheidsverschillen tussen Oost- en West-Europa, waardoor elk argument tegen een ambitieuzer gemeenschappelijk veiligheidsbeleid effectief is ontkracht.
Oorlogseffecten ver buiten het front
Siewiera zegt dat het achtergebied niet langer veilig is. Het uitgebreide gebruik van raketten en drones in Oekraïne, in combinatie met herhaalde aanvallen op civiele infrastructuur, toont aan dat de gevolgen van oorlog zich honderden of zelfs duizenden kilometers van de gevechten kunnen uitstrekken. Dit dwingt Europa om de illusie los te laten dat hoofdsteden als Parijs, Berlijn en Madrid onkwetsbaar zijn, simpelweg vanwege hun afstand tot het oostfront.
Het conflict heeft binnen de NAVO en de Europese Unie discussies aangewakkerd over infrastructuurbeveiliging en afschrikking. Initiatieven zoals de NAVO-missie Baltic Sentry, die in januari 2025 van start ging, zijn bedoeld om de bewaking en afschrikking in de Oostzee te versterken na een reeks veiligheidsincidenten.
Ervaren strijdkrachten als strategisch voordeel
Siewiera stelt verder dat Oekraïne is uitgegroeid tot een hoeksteen van de Europese veiligheid dankzij zijn grote en ervaren strijdkrachten, en zijn rol als proeftuin voor innovatieve oorlogstechnieken, met name de inzet van drones. De ervaring van Oekraïne is een waardevolle bron voor Europa en levert militaire expertise, technologische vooruitgang en strategische waarschuwingen op.
Uiteindelijk zegt Siewiera dat Europa niet alleen zijn strijdkrachten, maar de hele samenleving moet voorbereiden. Dit betekent versterkte monitoringsystemen, verbeterde detectienetwerken, veerkrachtigere infrastructuur en uitgebreide planning voor de verdediging van grote stedelijke centra en transportsystemen. De waarschuwing die uit Oekraïne komt, reikt verder dan de landen die aan de oostflank van de NAVO grenzen; ze weerklinkt over het hele continent.