In het kort

• Een rechter in Alberta heeft een separatistisch onafhankelijkheidsreferendum tegengehouden en de provinciale regering verplicht om eerst overleg te plegen met de First Nations.
• De uitspraak bevestigde dat bestaande verdragen tussen de First Nations en de Kroon voorrang hebben boven het afscheidingsvoorstel van Alberta.
• Ondanks de belofte van premier Smith om in beroep te gaan, toont de beslissing de complexe afwegingen rond inheemse rechten bij een mogelijke afscheiding van Alberta.

Een Canadese rechter heeft de hoop van de separatisten in Alberta een flinke klap toegebracht door hun verzoek om een onafhankelijkheidsreferendum af te wijzen. Rechter Shaina Leonard oordeelde dat de regering van Alberta eerst met de First Nations moet overleggen voordat ze toestemming mag geven voor het verzamelen van handtekeningen voor zo’n voorstel. Dat meldt The Guardian.

Verdragen hebben voorrang

Twee First Nations-groepen voerden aan dat elk referendum over afscheiding in strijd zou zijn met hun verdragen met de Kroon, die dateren van vóór de vorming van Alberta. De rechter was het daarmee eens en verklaarde dat de afscheiding van Alberta van Canada ongetwijfeld gevolgen zou hebben voor de Verdragen 7 en 8.

Leonard nam ook de wetgeving van Alberta onder de loep die de grondwettelijke vereiste voor referendumvragen en het recht van de hoofdverkiezingsfunctionaris om voorstellen in de rechtbank te toetsen, had geschrapt. Ze oordeelde dat de separatisten geen toestemming hadden mogen krijgen om een nieuwe aanvraag in te dienen nadat hun eerste voorstel door de hoofdverkiezingsfunctionaris was afgewezen.

Controverse rond handtekeningenactie

De uitspraak komt te midden van controverse rond de handtekeningenactie van de separatistische beweging. Ondanks dat ze twee weken geleden triomfantelijk meer dan 300.000 duizend handtekeningen hadden ingeleverd, werd de actie ondermijnd door ontdekkingen dat een aan de separatisten gelieerde groep illegaal toegang had gekregen tot vertrouwelijke verkiezingsgegevens. Dit leidde tot onderzoeken door zowel verkiezingsfunctionarissen als wetshandhavers.

Chief Allan Adam van de Athabasca Chipewyan First Nation, een van de groepen die de legitimiteit van de petitie aanvechten, prees de uitspraak omdat die het belang van verdragsrechten en zinvolle raadpleging met First Nations aantoont. Hij vindt dat deze beslissing het einde moet betekenen van de discussies over een onafhankelijkheidsreferendum.

Premier belooft in beroep te gaan

De premier van Alberta, Danielle Smith, die beweert dat haar regering pro-Canada is maar tegelijkertijd separatistische initiatieven steunt, beloofde in beroep te gaan tegen de beslissing van de rechter. Ze bekritiseerde deze als antidemocratisch en juridisch onjuist. Eerder op de dag verdedigde Smith door burgers geleide petities als een essentieel democratisch instrument, ongeacht de inhoud.

Separatistenleider Mitch Sylvestre gaf aan dat hij premier Smith wil overhalen om de macht van de regering te gebruiken om de afscheidingsvraag op het stembiljet voor het referendum in oktober te zetten. Zo’n stap zou echter waarschijnlijk op soortgelijke juridische bezwaren van First Nations-groepen stuiten.

Na de beslissing van de rechter veroordeelde separatistenadvocaat Jeffery Rath deze als een beslissing die “talrijke juridische fouten” bevatte en in strijd was met de beginselen van natuurlijke rechtvaardigheid. Zowel Rath als de provinciale regering hielden vol dat er geen verplichting was om de First Nations over deze kwestie te raadplegen. Ze voerden aan dat raadpleging alleen vereist is voor grondwetswijzigingen die de overdracht van federale bevoegdheden naar provincies inhouden en die van invloed zijn op de rechten van de First Nations.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief