In het kort

• Door vertragingen bij rechtszaken krijgen gewelddadige criminelen aanzienlijk kortere gevangenisstraffen.
• Slachtoffers lijden extra trauma terwijl daders profiteren van structurele tekortkomingen in het rechtssysteem.
• Chronische knelpunten tussen politie en rechtbanken vragen om een drastische hervorming door de overheid.

Uit onderzoek van RTL Nieuws onder 156.000 gerechtelijke uitspraken blijkt dat honderden mensen die veroordeeld zijn voor geweldsmisdrijven, zoals kindermisbruik, verkrachting en moord, een kortere gevangenisstraf hebben gekregen door buitensporige vertragingen in de rechtszaak.

Deze strafverminderingen, die variëren van een paar maanden tot drie jaar, worden toegekend omdat verdachten wettelijk recht hebben op een tijdige uitspraak, meestal binnen twee jaar. Als het rechtssysteem deze termijn niet haalt, verlagen rechters vaak de uiteindelijke straf als compensatie.

Stijgende trend in strafverminderingen

Uit gegevens blijkt dat er sinds 2008 669 van zulke strafverminderingen zijn geweest, met een flinke stijging in de afgelopen jaren; halverwege dit jaar was het aantal strafverminderingen al hoger dan het totaal voor 2022.

Voorbeelden van deze trend zijn een strafvermindering van drie jaar voor iemand die een moordpoging heeft gepleegd en strafverminderingen van twee maanden voor mensen die zijn veroordeeld voor verkrachting van kinderen.

Verontwaardiging onder slachtoffers

Slachtoffers en hun families hebben hun diepe woede geuit over deze uitspraken. Wesley van Gerwen, wiens jonge dochter werd vermoord nadat ze ernstig was mishandeld door Maick S., noemde de gang van zaken onrechtvaardig. Nadat een oorspronkelijke straf van 22 jaar in hoger beroep met acht jaar was verlaagd, werden er nog eens twee jaar afgetrokken vanwege vertragingen in het proces – deels veroorzaakt door de pandemie.

Van Gerwen vond het onlogisch dat de dader gecompenseerd wordt voor het wachten, terwijl de slachtoffers en hun families net zo lang in onzekerheid hebben gezeten. Ook een overlevende genaamd Anne, die misbruikt werd door haar kickbokstrainer, vond dat de strafvermindering van tien maanden die haar misbruiker kreeg, hem meer deed lijken op het slachtoffer van het rechtssysteem dan op de dader.

Structurele tekortkomingen

De Rekenkamer heeft herhaaldelijk kritiek geuit op de stilstand in het strafrechtelijke proces en merkte op dat deze tekortkomingen al in 39 rapporten sinds 2012 aan de kaak zijn gesteld. Erwout Irrang van de Rekenkamer verklaarde dat, ondanks beloften van de regering en gestelde doelen, de doorlooptijden sinds 2019 niet zijn gehaald.

Hoewel complexe onderzoeken en psychologische evaluaties bijdragen aan de vertraging, wijst Irrang als belangrijkste oorzaak op een gebrek aan afstemming tussen de rechtbanken, het Openbaar Ministerie en de politie, wat tot structurele knelpunten leidt.

Reactie van de regering

Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel gaf toe dat de “verstopte“ rechtsketen extra trauma veroorzaakt bij slachtoffers. Hoewel hij directe commentaar op de specifieke bevindingen van RTL vermeed, erkende hij de noodzaak van een drastische hervorming en werkt hij momenteel aan een plan voor het komende jaar.

Over het trage tempo van de hervormingen zei Van Weel dat de complexiteit van de kwestie het grootste obstakel is, en hij stelde dat als er een simpele oplossing bestond, die allang zou zijn doorgevoerd.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief