In het kort

• De VN-Veiligheidsraad houdt een tweede geheime stemming om de opvolger van Antonio Guterres te kiezen.
• Permanente leden gebruiken gekleurde stembiljetten om aan te geven of ze mogelijk hun veto gaan uitspreken, zonder hun identiteit prijs te geven.
• Latijns-Amerikaanse kandidaten liggen op kop vanwege de gebruikelijke regionale roulatie.

De VN-Veiligheidsraad komt aanstaande vrijdag bijeen voor een tweede onofficiële proefstemming om de verschillende kandidaten te beoordelen die strijden om het leiderschap van de organisatie. Via deze geheime stemming kunnen de 15 raadsleden, waaronder de vijf permanente leden, hun mening geven over de huidige groep genomineerden. Hoewel Rebeca Grynspan uit Costa Rica na de eerste stemming vorige maand aan kop ging, is de concurrentie inmiddels toegenomen. Andere kanshebbers zijn onder meer Rafael Grossi uit Argentinië, Michelle Bachelet uit Chili, Maria Fernanda Espinosa uit Ecuador, Carolyn Rodrigues-Birkett uit Guyana, Olara Otunnu uit Oeganda en Macky Sall uit Senegal. Daarnaast heeft Ivonne A-Baki uit Ecuador zich onlangs in de race gemengd om Antonio Guterres op te volgen, wiens ambtstermijn op 31 december 2026 afloopt. Dat meldt AFP.

Analyse van het concurrentielandschap

Daniel Forti van de International Crisis Group zegt dat de eerste peiling weliswaar het landschap in kaart heeft gebracht, maar dat deze tweede ronde meer duidelijkheid zou moeten geven over het verloop van de strijd. Waarnemers verwachten verschuivingen in de stemgedrag en zijn benieuwd of de aanvankelijke favorieten hun steun kunnen behouden of vergroten. Forti acht het echter onwaarschijnlijk dat één persoon in dit stadium een dominante voorsprong zal behalen. Hij merkt op dat de vijf permanente leden met vetorecht – de VS, Rusland, China, Frankrijk en het VK – vaak wachten met het bekendmaken van hun definitieve keuze, en dat er nog steeds nieuwe namen in de race kunnen komen. De Russische ambassadeur Vassily Nebenzia sloot zich hierbij aan en suggereerde dat er alternatieve kandidaten zouden kunnen worden voorgedragen als de huidige kandidaten geen voet aan de grond krijgen.

Zware weg naar goedkeuring

De weg naar het leiderschap is zwaar; een kandidaat heeft minstens negen stemmen van de raad nodig en moet voorkomen dat een van de permanente leden, die momenteel flink met elkaar in de knoop zitten, zijn veto uitspreekt. Pas als een kandidaat deze fase doorstaat, gaat hij door naar de Algemene Vergadering voor definitieve goedkeuring. Dit informele stemsysteem is in de jaren 80 in het leven geroepen om impasses door veto’s op te lossen en wordt nog steeds gebruikt, ondanks critici die vinden dat het proces te weinig transparant is.

Hoe de geheime stemming werkt

Tijdens deze stemmingen geven leden anoniem aan of ze een kandidaat „aanmoedigen“, „afraadden“ of „geen mening“ hebben. Forti zegt dat deze resultaten er vaak toe leiden dat kandidaten die niet door de selectie komen, vrijwillig afzien van hun kandidatuur. Hoewel de stembiljetten in het begin dezelfde kleur hebben, worden de stemmen van de permanente leden uiteindelijk met een andere kleur aangegeven. Zo kan de groep zien of er waarschijnlijk een veto komt, zonder dat bekend wordt welk land precies tegen heeft gestemd. Volgens de gebruikelijke regionale roulatie voor de functie van secretaris-generaal zal deze rol waarschijnlijk naar een vertegenwoordiger uit Latijns-Amerika gaan, wat het grote aantal kandidaten uit die regio verklaart, hoewel ook de Afrikaanse kandidaten Sall en Otunnu meedingen.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief