In het kort

• Onderzoekers gaan tijdens de komende zonsverduistering in Spanje de magnetische eigenschappen en het wisselvallige weer van de zon bestuderen.
• Door de uitlijning van de maan worden de gloeiende zonnecorona en de ongrijpbare chromosfeer zichtbaar.
• Geavanceerde ESA-missies hebben als doel voorspellingsmodellen te ontwikkelen voor verstorende zonnestormen.

Een aanstaande totale zonsverduistering boven Noord-Spanje biedt onderzoekers een unieke kans om het grillige gedrag van de zon te bestuderen. Terwijl de maan op 12 augustus de zonneschijf verduistert, gaan wetenschappelijke teams de atmosferische omstandigheden van de zon, de magnetische eigenschappen en de heftige weerspatronen onderzoeken die invloed kunnen hebben op planetenstelsels. Dat meldt AFP.

Erfenis van ontdekkingen

In het verleden hebben zulke hemelse uitlijningen tot monumentale ontdekkingen geleid. Zo maakte astronoom Arthur Eddington in 1919 gebruik van een zonsverduistering om Einsteins relativiteitstheorie te bevestigen door zwaartekrachtlenseffecten vast te leggen, waarbij de zwaartekracht van de zon het licht van verre sterren afbuigt.

Zonneactiviteit ontcijferen

Moderne onderzoekers, waaronder die van de Franse Commissie voor Atoomenergie (CEA), proberen de fysische processen achter zonneactiviteit te ontcijferen. Door hun modellen te verfijnen, willen astrofysici zoals Allan Sacha Brun de hele levenscyclus van de zon in kaart brengen, van het ontstaan tot het uiteindelijke einde. Dit is vooral belangrijk omdat de zon continu stromen van geladen deeltjes en plasma uitstoot. Deze zonnestormen, die elke 11 jaar een piek bereiken, kunnen satellietcommunicatie verstoren, astronauten in gevaar brengen en spectaculaire aurora’s veroorzaken wanneer ze in botsing komen met het magnetisch schild van de aarde. De 25e zonnecyclus bereikte zijn hoogtepunt in 2024.

Corona onthuld

De geometrie van het zonnestelsel maakt een zeldzame waarneming mogelijk: omdat de maan 400 keer kleiner is dan de zon, maar ook 400 keer dichter bij de aarde staat, verbergt ze de heldere fotosfeer perfect. Dit zorgt voor een helder zicht op de corona, de buitenste laag van de zon. Hoewel de corona aanzienlijk minder helder is dan het oppervlak, bereikt hij duizelingwekkende temperaturen van twee miljoen graden Celsius en strekt hij zich miljoenen kilometers uit in de ruimte. Terwijl satellieten coronagrafen gebruiken om het licht van het oppervlak weg te filteren, biedt een zonsverduistering het extra voordeel dat de chromosfeer zichtbaar wordt: de atmosferische laag die tussen het oppervlak en de corona ligt.

Geavanceerde monitoring en missies

Tegelijkertijd maakt het Europees Ruimteagentschap (ESA) van deze gebeurtenis gebruik om zonnewinden en de structuur van zonnestormen te bestuderen. Wetenschappelijk directeur Carole Mundell benadrukt de noodzaak van betere voorspellingsmodellen voor deze uitbarstingen. Als aanvulling hierop maakt de ESA gebruik van de Solar Orbiter-sonde en de Proba-3-missie, waarbij bij die laatste drie gesynchroniseerde ruimtevaartuigen worden ingezet om mini-eclipsen te simuleren. Toekomstige projecten, zoals de MESOM-missie, zijn van plan ruimtevaartuigen in de schaduw van de maan te plaatsen voor langdurige observatie.

Snijpunt van wetenschap en inspiratie

Lucie Green van University College London merkt op dat deze gebeurtenissen een brug vormen tussen artistieke inspiratie en rigoureus ruimteonderzoek, waardoor de wetenschappelijke gemeenschap wordt gestimuleerd om de grenzen van het onderzoek naar de zon te verleggen.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief