In het kort

• Culturele verwachtingen zorgen ervoor dat vrouwen vaker orgaandonatie doen binnen de familie.
• Genetische aanleg en risico’s door levensstijl verhogen de medische behoefte aan transplantaties bij mannen.
• Biologische factoren en de leeftijd bij overlijden draaien deze trends om in de statistieken over overleden donoren.

Beweringen die rondgaan op sociale media zoals TikTok en X suggereren een schrijnende genderongelijkheid bij orgaandonatie. De cijfers tonen aan dat 80 procent van de donoren vrouwen zijn, terwijl 80 procent van de ontvangers mannen zijn. Hoewel deze specifieke statistieken afkomstig zijn uit een onderzoek in India dat zich richt op levende donoren, hebben ze een breder debat aangewakkerd over structurele ongelijkheid. Medische experts stellen echter dat deze cijfers nuance en context nodig hebben om goed begrepen te worden.

Culturele druk en wereldwijde trends

In India, waar 75 procent van de levende donoren vrouwen waren en 80 procent van de ontvangers mannen, suggereren onderzoekers dat culturele verwachtingen een belangrijke rol spelen. Vrouwen worden vaak sociaal geconditioneerd om meer zorggericht en zelfopofferend te zijn. Daardoor zijn ze eerder geneigd een nier of een deel van een lever aan een familielid te doneren. Soortgelijke patronen doen zich voor in Europa. Gegevens van EuroTransplant geven aan dat 60 procent van de levende donoren vrouw is, terwijl 62 procent van de ontvangers man is. Italiaanse studies bevestigen de Indiase bevindingen en schrijven dit toe aan een groter verantwoordelijkheidsgevoel en meer zelfopoffering bij vrouwen.

Belgische gegevens van het UZ Gent ondersteunen deze trend nog eens, hoewel het verschil minder groot is. Ongeveer 63 procent van de levende nierdonoren is vrouw, terwijl mannen 55 procent van de ontvangers uitmaken. Deskundigen als Nelly Mauws en Tom Darius leggen in een interview met VRT uit dat, aangezien levende donaties voornamelijk binnen families plaatsvinden, de onevenwichtigheid vaak een weerspiegeling is van een grotere medische behoefte bij mannen. Mannen zijn namelijk genetisch gezien vatbaarder voor terminaal nierfalen, wat betekent dat ze vaker een transplantatie nodig hebben. In ouder-kind-scenario’s komt het opvallend vaker voor dat moeders aan hun kinderen doneren, wat Eric Hoste toeschrijft aan de psychologische kracht van de moederband.

De rol van biologie en levensstijl

Interessant genoeg keert de trend zich om bij leverdonaties en overleden donoren. In België zijn mannen iets vaker levende leverdonoren, vooral omdat hun grotere orgaan de ingreep voor hen veiliger maakt. Wat overleden donoren betreft, maken mannen ongeveer 60 procent uit van zowel de donoren als de ontvangers. Dit komt doordat mannen vaker voor hun 80e overlijden door oorzaken zoals verkeersongevallen of hersentrauma – vaak gekoppeld aan risicovollere levensstijlen of beroepen – waardoor hun organen bruikbaar blijven voor transplantatie.

Uiteindelijk gaat het verschil in donatiecijfers minder over genderdiscriminatie en meer over een weerspiegeling van biologische en gedragsmatige realiteiten. Zoals Tom Darius concludeert, gaat het bij de gegevens simpelweg om vraag en aanbod: mannen hebben vaker organen nodig vanwege genetische factoren en levensstijl, terwijl vrouwen vaker de beschikbare donoren zijn binnen gezinsstructuren.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief