In het kort

• De EU-strategieën tegen bosbranden falen omdat theoretische preventie niet in de praktijk wordt gebracht.
• Nationale soevereiniteit en politieke impasse blokkeren essentiële hervormingen in het bosbeheer.
• Industriële monoculturen geven voorrang aan winst op korte termijn boven ecologische brandveiligheid.

Ondanks de poging van de Europese Commissie in maart om haar strategie tegen bosbranden bij te sturen, laat de huidige crisis in Frankrijk en Spanje zien dat er een grote kloof zit tussen theoretische planning en de praktijk. De nieuwe aanpak was bedoeld om de focus te verleggen van reactieve brandbestrijding naar proactieve preventie. Maar nu er massale evacuaties plaatsvinden en enorme stukken land in vlammen opgaan, wordt het duidelijk dat deze ambities nog niet hebben geleid tot effectieve bescherming voor Zuid-Europa. Dat meldt Euronews.

Cyclus van reactief optreden

De EU zit al veel te lang vast in een dure cyclus van reageren op steeds ernstigere branden, in plaats van de oorzaken ervan aan te pakken. In het plan van de Commissie werd erkend dat stijgende temperaturen, aanhoudende droogtes en verwaarlozing van het platteland hebben geleid tot gevaarlijke hoeveelheden brandbare biomassa, vooral eucalyptus en dennen. Om dit tegen te gaan, stelde de strategie voor om het uitdunnen van bossen, het laten grazen van vee en het herstel van vochtrijke gebieden zoals veengebieden en moerassen te stimuleren, zodat deze als natuurlijke barrières kunnen dienen.

Structurele tekortkomingen bij de uitvoering

Ondanks deze doelstellingen is de realiteit ter plaatse nog steeds hetzelfde. Noodmaatregelen – zoals het mobiliseren van grensoverschrijdende teams en het inzetten van rescEU-vliegtuigen – blijven de belangrijkste middelen, ook al gaf de Commissie toe dat deze ontoereikend zijn. Bovendien gaf milieucommissaris Jessika Roswall onlangs aan dat er momenteel geen nieuwe richtlijnen of initiatieven voor bosbeheer op de planning staan. Dit weerspiegelt een terugkerende structurele tekortkoming: financiering en politieke wil nemen doorgaans sterk toe na een ramp, terwijl het langetermijnbeheer van het landschap dat nodig is voor preventie, een gestage, jarenlange investering vereist.

Politieke impasse en nationale soevereiniteit

Een belangrijk obstakel voor vooruitgang is dat de EU deze veranderingen niet eenzijdig kan afdwingen. Omdat landgebruik en bosbeheer onder de nationale bevoegdheden vallen, kan de Commissie alleen financiering en begeleiding bieden; het daadwerkelijke werk is aan de afzonderlijke lidstaten. Dit heeft geleid tot een flinke politieke impasse. Landen als Zweden en Finland verzetten zich al lang tegen EU-inmenging in de bosbouw, en Frankrijk heeft zich vaak bij hen aangesloten om de nationale soevereiniteit over het bosbeleid te beschermen, wat heeft bijgedragen aan het vastlopen van de Natuurherstelwet en de Bosmonitoringwet.

Voorspelbare verwoesting en industriële winst

Critici zeggen dat de huidige verwoesting te voorspellen was. Martin Pigeon van de ngo Fern wijst erop dat sommige regio’s die nu in brand staan, na eerdere branden opnieuw zijn beplant met brandbare dennenmonoculturen. Hij benadrukt daarmee een destructieve industriële cyclus waarin kortetermijnwinst voorrang krijgt boven de openbare veiligheid en het ecologisch evenwicht.

Lange weg naar veerkracht

Terwijl klimaatwetenschappers waarschuwen dat brandseizoenen steeds grilliger en intenser worden, geven EU-ambtenaren achter gesloten deuren toe dat het verbeteren van het bosbeheer de belangrijkste uitdaging is.

Hoewel de visie van de Commissie op veerkrachtige ecosystemen een stap in de goede richting is, duurt het jaren voordat deze natuurlijke brandgangen zich hebben ontwikkeld, waardoor het continent in de tussentijd kwetsbaar blijft.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief