In het kort

• De Europese Unie schrijft nu voor dat alle door AI gegenereerde content duidelijk moet worden gelabeld.
• Bedrijven die zich hier niet aan houden, riskeren boetes tot 15 miljoen euro of 3 procent van hun wereldwijde omzet.
• Critici uit de sector waarschuwen dat te veel labels tot gebruikersmoeheid kunnen leiden.

Om de opkomst van misleidende media tegen te gaan en de democratische integriteit te beschermen, heeft de Europese Unie verplichte openbaarmakingsvereisten ingevoerd voor door AI gegenereerde content. Vanaf 2 augustus moet alle synthetische tekst, audio of beeldmateriaal dat is ontworpen om de werkelijkheid na te bootsen, expliciet worden gelabeld. Deze regels, die voortvloeien uit de uitgebreide AI-wet, zorgen ervoor dat mensen weten wanneer ze te maken hebben met artificiële intelligentie of gemanipuleerde media bekijken. Terwijl nieuwe systemen meteen aan de regels moesten voldoen, kregen bestaande platforms een uitstelperiode van vier maanden.

Richtlijnen en sancties voor naleving

Volgens deze richtlijnen moet kunstmatige content voorzien zijn van digitale watermerken of duidelijke identificatiekenmerken. Met name door AI gegenereerde tekst die van algemeen belang is, moet worden gemarkeerd, tenzij een menselijke redacteur deze heeft gecontroleerd. Hoewel de regels geen betrekking hebben op privéberichten en puur artistieke of satirische werken, kan niet-naleving leiden tot zware financiële boetes, die kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of 3 procent van de totale wereldwijde jaaromzet van een bedrijf. Om te helpen bij de implementatie heeft de Europese Commissie gestandaardiseerde labels beschikbaar gesteld, hoewel bedrijven ook hun eigen labels mogen maken.

Dat deze wetten nodig zijn, blijkt wel uit de golf van geavanceerde deepfakes, zoals vervalste opnames van politieke leiders en misleidende video’s die bedoeld zijn om verkiezingen te beïnvloeden. Voorstanders van de wet, waaronder Europarlementariër Sergey Lagodinsky, zeggen dat zulke transparantie cruciaal is om een op feiten gebaseerde onlineomgeving te behouden en het democratische proces te beschermen.

Weerstand vanuit sector en ‘labelmoeheid’

De tech-industrie heeft echter haar zorgen geuit over de reikwijdte van deze verplichtingen. De Computer & Communications Industry Association (CCIA) waarschuwt dat de definitie van „deepfake“ te breed is geworden, wat mogelijk kan leiden tot een overdaad aan labels. Critici zeggen dat als elke kleine AI-verbetering in een advertentie wordt gemarkeerd, gebruikers last krijgen van „labelmoeheid“ – net zoals mensen cookiebanners negeren – waardoor de waarschuwingen hun effect kunnen verliezen en commerciële activiteiten worden belemmerd.

Techgiganten en vrijwillige normen

Ondanks deze zorgen passen veel techgiganten al transparantietools toe. TikTok eist labels voor realistische AI-media, Google heeft de SynthID-verificatietool geïntroduceerd en Meta werkt aan technische normen voor audio- en video-identificatie. Bovendien hebben meer dan 180 organisaties een vrijwillige gedragscode ondertekend die onder toezicht staat van het European AI Office, om te laten zien dat ze zich inzetten voor deze transparantienormen.

Henna Virkkunen, uitvoerend vicevoorzitter van de Europese Commissie, benadrukte dat AI weliswaar transformatief potentieel biedt, maar ook ongekende risico’s met zich meebrengt. Ze verklaarde dat de AI-wet een risicogebaseerd kader biedt dat de behoefte aan innovatie in evenwicht brengt met de noodzaak om het grote publiek te beschermen tegen de gevaren van niet-geverifieerde synthetische content.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief