In het kort

• Gletsjers hebben de altaarsteen van Schotland naar de onder water liggende Doggerbank vervoerd.
• Mensen uit het neolithicum hebben de steen de resterende 400 kilometer naar Stonehenge gesleept.
• Deze reis in twee fasen combineerde natuurlijke ijsdynamiek met de inspanningen van vroege mensen.

Onderzoekers hebben misschien een gedeeltelijk antwoord gevonden op het aloude raadsel hoe de enorme pilaren van Stonehenge vijf millennia geleden op de Salisbury Plain terechtkwamen. Een recent onderzoek richt zich op de „Altar Stone“, een blauwe steen van 6,6 ton, en suggereert dat de steen daar terechtkwam door zowel natuurlijke gletsjerkrachten als menselijk ingrijpen.

Op zoek naar de geologische oorsprong

Door de geologische samenstelling van de steen te onderzoeken, hebben wetenschappers vastgesteld dat het zandsteen is afkomstig uit het prehistorische Orcadian Lake in het noordoosten van Schotland. Om de route te achterhalen, maakte het team gebruik van een vijf jaar durende computersimulatie van de dynamiek van de ijskap. De bevindingen wijzen erop dat aan het einde van de laatste ijstijd een enorme gletsjer waarschijnlijk als een soort transportband fungeerde, waardoor de steen naar het zuiden dreef. Ongeveer 12.000 jaar geleden is de steen waarschijnlijk terechtgekomen op Dogger Bank, een gebied dat toen deel uitmaakte van het landmassief dat bekendstaat als Doggerland, maar dat nu onder de Noordzee ligt.

Rol van neolithische mens

Ondanks de beweging van de gletsjer bleef er een afstand van 400 kilometer over tussen de Doggerbank en de eindbestemming. Experts denken dat hier de neolithische mensen in het spel kwamen.

Voordat de stijgende zeespiegel Doggerland zo’n 8.000 jaar geleden overspoelde, hebben deze vroege mensen de steen waarschijnlijk van de oostkust van Engeland opgehaald en naar zijn huidige locatie gesleept.

Reis in twee fasen

De Altar Stone, die ongeveer vier meter lang is, zou al twee millennia vóór de plaatsing van de grotere boogstenen van het monument op deze plek zijn neergezet. Hoewel de auteurs van het onderzoek toegeven dat hun theorie geen definitief bewijs is, stellen ze een reis in twee fasen voor: een eerste verplaatsing aangedreven door ijs, gevolgd door een laatste tocht die door menselijke inspanning werd volbracht. Dit onderzoek biedt een boeiend nieuw perspectief op de logistiek achter een van de beroemdste monumenten uit de oudheid.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief