In het kort

• Het nieuwe migratiepact van de EU standaardiseert de asielprocedures om illegale binnenkomst tegen te gaan.
• De Nederlandse autoriteiten verkorten de verwerkingstijd van asielaanvragen tot zes maanden door een gestroomlijnde digitale intake.
• Het succes van terugkeer bepaalt de levensvatbaarheid van het hele systeem.

De Europese Unie heeft een nieuw asiel- en migratiepact ingevoerd om illegale binnenkomst tegen te gaan en het beheer van asielzoekers aan te scherpen. Dat meldt NOS.

Dit uitgebreide kader is bedoeld om de manier waarop lidstaten omgaan met migratie op het hele continent te standaardiseren.

Nederlandse operationele hervorming

In Nederland is de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) bezig met een herziening van zijn werkwijze om te voldoen aan een nieuwe doelstelling: asielaanvragen binnen zes maanden afhandelen, een drastische verkorting ten opzichte van het huidige gemiddelde van twee jaar.

Om dit tempo te halen, heeft de IND zijn methoden gestroomlijnd; aanvragers vullen nu hun eerste gegevens in via tablets en verplichte medische keuringen zijn afgeschaft. Bovendien moeten mensen die een beslissing aanvechten nu direct naar de rechter stappen, een verandering waarvan critici vrezen dat die het rechtssysteem zal overbelasten.

Achterstanden en nieuwe statussystemen

Deze overgang zorgt ook voor een achterstand bij de huidige aanvragers. Om nieuwe vertragingen onder de nieuwe regels te voorkomen, krijgen degenen die vanaf vandaag een aanvraag indienen voorrang.

Daardoor kunnen mensen die al in het systeem zitten te maken krijgen met langere wachttijden, die de overheid hoopt te beperken tot maximaal drie jaar. Daarnaast voert Nederland een apart systeem met twee statussen in.

Gevolgen voor grensbeheer

Het effect van het pact op locaties als Ter Apel blijft onzeker. In theorie zou de druk moeten verschuiven nu asielprocedures naar de buitengrenzen van de EU worden verplaatst, zoals die in Italië of Griekenland. Hoewel Schiphol als Nederlandse grens fungeert, komen er zelden grote aantallen asielzoekers langs. Het succes van deze verschuiving hangt ervan af of de grenslanden kunnen voorkomen dat migranten verder Europa in trekken. Als migranten toch verder trekken, herstelt het pact de regel dat ze kunnen worden teruggestuurd naar het land waar ze de EU voor het eerst zijn binnengekomen.

Om deze frontlijnlanden – waaronder Spanje, Cyprus, Italië en Griekenland – te ondersteunen, moeten andere lidstaten hulp bieden. Terwijl Duitsland vluchtelingen opneemt, heeft Nederland ervoor gekozen financiële steun te verlenen. De stabiliteit van het systeem is echter kwetsbaar; als de migratiecijfers pieken en de steun van andere lidstaten afneemt, hebben grenslanden mogelijk geen prikkel meer om aankomsten strikt te registreren.

Kans op asiel bepaalt verdere procedure

Voor de asielzoekers zelf begint het proces met een veiligheidscontrole en gegevensregistratie aan de EU-grens. Degenen met een reële kans op asiel komen in de standaardprocedure terecht. Medewerkers beoordelen wie waarschijnlijk niet in aanmerking komt en plaatsen die groep in een versneld proces van twaalf weken in gesloten faciliteiten, waarna de autoriteiten deze mensen naar verwachting uitzetten.

De effectiviteit van deze uitzettingen blijft een groot zwak punt, omdat veel landen van herkomst weigeren hun burgers terug te nemen. Om dit aan te pakken, is de EU van plan later dit jaar nieuwe regels in te voeren, waaronder het mogelijke gebruik van “terugkeerhubs” – detentiecentra buiten het EU-grondgebied. De EU streeft ook naar diplomatieke overeenkomsten met landen van herkomst, en voert zelfs gesprekken met de Taliban, om terugkeer te vergemakkelijken. Het uiteindelijke succes van het hele pact hangt af van de vraag of deze terugkeerinspanningen daadwerkelijk worden gerealiseerd.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief