In het kort

• De EU bouwt een eigen betaalinfrastructuur om niet langer afhankelijk te zijn van de Amerikaanse bedrijven Visa en Mastercard.
• Digitale valuta’s en onderling compatibele apps zorgen voor financiële autonomie en lagere kosten voor winkeliers.
• Landen over de hele wereld zien betalingssystemen nu als cruciale pijlers van de nationale veiligheid.

De Europese Unie werkt actief aan strategieën om haar grote afhankelijkheid van de Amerikaanse financiële infrastructuur te verminderen, met name de dominantie van Visa en Mastercard. Op dit moment verwerken deze twee Amerikaanse bedrijven het overgrote deel van de kaarttransacties binnen de eurozone, inclusief bijna alle grensoverschrijdende betalingen. Dat meldt Euronews.

Hoewel deze situatie ooit werd geaccepteerd vanwege de operationele efficiëntie, zien EU-beleidsmakers het nu als een kritieke strategische kwetsbaarheid. Er is een groeiende angst dat betalingssystemen gebruikt zouden kunnen worden als geopolitiek pressiemiddel, waardoor een buitenlandse macht de dagelijkse economische activiteiten van Europese burgers zou kunnen verstoren, vergelijkbaar met de impact van sancties zoals we die in Rusland hebben gezien.

Opkomst van de digitale euro

Om dit aan te pakken, pleit de Europese Centrale Bank (ECB) voor de invoering van de digitale euro. Deze elektronische munteenheid, gegarandeerd door de ECB, is bedoeld om naast contant geld en het traditionele bankwezen te functioneren, in plaats van deze te vervangen.

Door een eigen infrastructuur op te zetten, wil de EU haar financiële autonomie beschermen en de transactiekosten verlagen voor winkeliers, die te kampen hebben met stijgende kosten die door niet-Europese partijen worden opgelegd. Het project gaat in 2027 de proeffase in, en de volledige uitrol voor consumenten wordt verwacht in 2029. Verschillende Portugese financiële instellingen, waaronder BCP en CGD, zijn al betrokken bij het testen van het systeem.

Synergie en interoperabiliteit in de particuliere sector

Naast overheidsinitiatieven komen ook de inspanningen van de particuliere sector in een stroomversnelling. De European Payments Alliance (EuroPA) en het European Payments Initiative (EPI) hebben samengewerkt om verschillende nationale apps voor directe betalingen – zoals het Portugese MB WAY en het Spaanse Bizum – te koppelen tot een breder netwerk.

Dankzij deze interoperabiliteit zouden gebruikers net zo makkelijk geld over de grens kunnen sturen als in eigen land, zonder van app te hoeven wisselen. Op dezelfde manier zet een consortium van grote banken in het Verenigd Koninkrijk zich in voor betalingen van rekening naar rekening, om zo de traditionele kaartnetwerken te omzeilen die momenteel 95 procent van de transacties in het land verwerken.

Wereldwijde trends in betalingssoevereiniteit

Deze wereldwijde verschuiving naar betalingssoevereiniteit is ook duidelijk zichtbaar in Zuid-Amerika. Het Braziliaanse PIX-systeem heeft een revolutie teweeggebracht in binnenlandse transacties en is nu goed voor meer dan de helft van alle betalingen in het land.

Dit succes heeft geleid tot diplomatieke wrijving met de Verenigde Staten, die het door de staat beheerde systeem zien als oneerlijke concurrentie voor Amerikaanse creditcardbedrijven. Ondertussen heeft Colombia soortgelijk succes geboekt met zijn Bre-B-systeem. Deze ontwikkelingen onderstrepen een bredere wereldwijde trend waarbij financiële infrastructuur niet langer louter als een nutsvoorziening wordt gezien, maar als een pijler van nationale veiligheid.

Toekomst van betalingsroaming

De volgende stap in deze ontwikkeling is ‘betalingsroaming’, een concept dat wordt gepromoot door bedrijven als de Braziliaanse fintech PagBrasil. Met hun RoamingPay-oplossing wil het bedrijf reizigers in staat stellen om hun eigen bankapps in het buitenland te gebruiken via QR-codes, net zoals dat bij mobiele roaming werkt. Alex Hoffmann, CEO van PagBrasil, stelt dat echte soevereiniteit niet alleen lokale systemen vereist, maar ook de mogelijkheid dat verschillende regionale netwerken met elkaar kunnen communiceren.

Hij geeft aan dat de inspanningen van de EU onvolledig zouden zijn als Europeanen nog steeds op Amerikaanse kaarten zouden moeten vertrouwen wanneer ze buiten de EU reizen. Door Europese platforms zoals MB WAY te koppelen aan internationale netwerken, zou de wereldeconomie de ‘verborgen belasting’ van inefficiënte grensoverschrijdende kosten kunnen verminderen en de strategische risico’s van afhankelijkheid van het buitenland kunnen wegnemen.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief