In het kort

• De geïntegreerde infrastructuur van Europa heeft ernstige verstoringen in de gasvoorziening succesvol opgevangen.
• Gediversifieerde bevoorrading en nieuwe hervergassingsinstallaties hebben het risico op Russische energieboycots verminderd.
• De invoer van Amerikaans LNG zal waarschijnlijk de Europese markten domineren nu Qatar zich meer op Azië richt.

Ondanks de onrust door de sluiting van de Straat van Hormuz heeft de Europese gassector laten zien hoe veerkrachtig hij is. Hoewel een diplomatiek akkoord tussen Washington en Teheran suggereert dat de ergste verstoringen achter de rug zijn, zal het herstel van de normale gasstroom geleidelijk verlopen. Dat meldt Reuters.

Daardoor verschuift de grootste zorg voor de energiemarkt van directe leveringstekorten naar de ontwikkeling van de vraag op de lange termijn, de komende decennia.

Gevolgen van de sluiting

De geopolitieke spanningen tussen de VS, Israël en Iran leidden tot een bijna volledige sluiting van de Straat van Hormuz, waardoor zo’n 20 procent van de wereldwijde LNG-transporten werd belemmerd en de kosten in heel Europa en Azië omhoogschoten.

Zelfs nu de zeestraat weer open is, verwachten logistieke experts een langzame overgang, en QatarEnergy meldt een aanzienlijk capaciteitsverlies – zo’n 17 procent over een periode van vijf jaar – als gevolg van Iraanse aanvallen. Door deze verstoringen zijn de gasprijzen in de EU vanaf eind februari met ongeveer 31 procent gestegen, wat heeft bijgedragen aan een stijging van 48 procent in de totale jaarlijkse gasuitgaven van de EU-lidstaten.

Stabilisatie door diversificatie

Europa wist de markt te stabiliseren door extra volumes uit Nigeria, Algerije en de Verenigde Staten aan te voeren om het tekort uit de Straat van Hormuz te compenseren. Deze stressvolle periode liet ook de kracht van de geïntegreerde infrastructuur van het continent zien; pijpleidingen en LNG-terminals voorkwamen dat er geïsoleerde regionale markten ontstonden en zorgden ervoor dat de prijsstijgingen over de grenzen heen relatief gelijk bleven.

Ondanks pogingen om zich los te koppelen van Rusland na de invasie van Oekraïne, blijkt uit gegevens van LSEG dat de invoer van Russisch LNG tussen januari en mei juist met 17 procent is gestegen.

Evaluatie van worstcasescenario’s

Uit een analyse van een worstcasescenario, waarbij de blokkade van de Straat van Hormuz wordt gecombineerd met een totale boycot van Russisch gas, blijkt dat de gevolgen relatief beperkt zouden blijven. De prijzen in West‑Europa zouden waarschijnlijk met nog eens 0,4 tot 0,8 euro per MWh stijgen, terwijl Midden‑ en Oost‑Europa een stijging van 1,1 tot 1,4 euro per MWh zouden zien.

Deze beperkte stijging wordt toegeschreven aan nieuwe hervergassingsinstallaties in de Egeïsche Zee, de Adriatische Zee en de Oostzee, evenals aan een lichte daling van het totale verbruik. Deze bevindingen suggereren dat de zorgen over een volledige breuk met Russische energie mogelijk overdreven zijn.

langetermijnvooruitzichten voor de energievoorziening

Als we naar de toekomst kijken, krijgt Europa misschien minder alternatieven voor de bevoorrading. Naarmate de vraag in Azië groeit, zal Qatar zijn export naar verwachting meer op het Oosten richten. Hierdoor zouden de Verenigde Staten de dominante leverancier worden; momenteel leveren de VS 60 procent van het Europese LNG, en dat aandeel zou tegen 2030 kunnen stijgen tot 80 procent als Russisch gas volledig wordt afgebouwd.

Hoewel deze concentratie tot grotere prijsschommelingen zou kunnen leiden, wijst de huidige veerkracht van het Europese systeem erop dat een flexibel en stabiel energiekader haalbaar is, zelfs als de hogere prijzen in de nabije toekomst aanhouden.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief