In het kort

• Mentale flexibiliteit verandert mislukkingen in enorme kansen.
• Psychologische rigiditeit voedt angst en belemmert het oplossen van problemen.
• Mindfulness scheidt vluchtige emoties van de objectieve realiteit.

Het verhaal van Stewart Butterfield laat zien hoe krachtig mentale flexibiliteit is. Nadat zijn ambitieuze multiplayergame commercieel mislukte, liet Butterfield zich niet uit het veld slaan; in plaats daarvan zag hij de waarde in van een communicatietool die zijn team tijdens de ontwikkeling had gebouwd. Door de koers te verleggen van een mislukte game naar een berichtenplatform, creëerde hij Slack, dat uiteindelijk voor 27,7 miljard dollar (25,484 miljard euro) werd verkocht. Die overgang is een treffend voorbeeld van het concept ‘tongbian’ – het vermogen om uitdagingen te overwinnen door je aan te passen. Dat meldt Psychology Today.

Wanneer emoties het denken blokkeren

Mensen die vastlopen in hun denken raken vaak verlamd door intense emoties die hun vermogen om problemen op te lossen blokkeren, terwijl flexibele denkers alternatieven kunnen bedenken. Dat verschil vormt een kernpunt in verschillende therapeutische benaderingen, zoals cognitieve gedragstherapie en acceptatie‑ en commitmenttherapie. Steven Hayes, hoogleraar psychologie en bedenker van die laatste therapie, ontwikkelt de Acceptance and Action Questionnaire om tekenen van psychologische rigiditeit te herkennen. Zijn onderzoek toont dat mensen die vastlopen vaker kampen met angst, depressie en perfectionisme. Ze vrezen zowel mislukking als succes, raken verstrikt in negatieve gedachtencirkels en kunnen zelfdestructieve gewoontes ontwikkelen, zoals middelenmisbruik of uitstelgedrag, omdat ze niet kunnen groeien door nieuwe ervaringen.

Kracht van emotionele flexibiliteit

Daarentegen kunnen mensen met emotionele flexibiliteit hun reacties afstemmen op wat er op dat moment nodig is. Door hun innerlijke toestand te observeren zonder erin verstrikt te raken, houden ze een duidelijk onderscheid tussen hun gevoelens en de objectieve werkelijkheid. Door deze afstand kunnen ze veerkrachtig blijven onder druk en zelfcompassie gebruiken om kracht op te bouwen. In plaats van vast te houden aan één manier van leven, experimenteren deze mensen met verschillende strategieën en verdelen ze hun energie evenwichtig over professionele, persoonlijke en gezondheidsgerelateerde doelen.

Rol van mindfulness

Het cultiveren van mindfulness kan deze flexibiliteit nog verder versterken. Als mensen blijven hangen in beledigingen uit het verleden of zorgen over de toekomst, raken ze het contact kwijt met hun kernwaarden en het huidige moment. Een ouder die bijvoorbeeld in gedachten helemaal bij een conflict op het werk zit terwijl zijn of haar kind een vraag stelt, schiet tekort als werknemer én als ouder. Door je bewust te zijn van het huidige moment kun je je aandacht weer richten op wat er echt toe doet.

Sociale aanpassing en geestelijke gezondheid

Onderzoek benadrukt ook het belang van emotionele regulatie in sociale contexten. George Bonanno van Columbia University ontdekte dat mensen die hun gezichtsuitdrukkingen en emotionele uitingen kunnen aanpassen, doorgaans een betere geestelijke gezondheid hebben. Samen met Charles Burton ontwikkelde Bonanno de ‘Flexible Regulation of Emotional Expression Scale’ om deze vaardigheid te meten. Dit gaat over het vermogen om een gepaste emotie uit te stralen, ongeacht je innerlijke gevoelens – zoals dankbaar lijken voor een cadeau dat je niet leuk vindt, of je lachen inhouden tijdens een sombere gebeurtenis.

Weg naar rationele probleemoplossing

Uiteindelijk stelt het vermogen om emoties te reguleren iemand in staat om een stapje terug te doen en situaties rationeel te analyseren in plaats van impulsief te reageren.

Deze cognitieve afstand opent meer mogelijkheden voor het oplossen van problemen en leidt tot gezondere, succesvollere relaties op alle gebieden van het leven.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief