In het kort

• Nederlandse burgers zijn bang voor de ineenstorting van het internationaal recht en de opkomst van brute geopolitieke macht.
• Hybride bedreigingen zoals cyberaanvallen en sabotage van infrastructuur blijven de belangrijkste nationale zorgen.
• Strategische investeringen in binnenlandse productie en cyberveiligheid zouden het vertrouwen van het publiek kunnen herstellen.

Volgens de nieuwste Tussen Hoop en Vrees enquête van het Clingendael Instituut maken Nederlandse burgers zich steeds meer zorgen over de instabiliteit van de wereldorde. Er heerst een groeiend gevoel dat internationale wetten en afspraken hun invloed verliezen en worden vervangen door een situatie waarin brute macht de uitkomst bepaalt.

Deze verschuiving heeft geleid tot een wijdverbreide overtuiging dat Nederland onvoldoende is voorbereid op een wereld waarin geopolitieke dominantie zwaarder weegt dan wettelijke kaders.

Uitholling van het internationaal recht

Terwijl eerdere enquêtes sterk werden beïnvloed door specifieke crises, zoals de oorlog in Oekraïne of energietekorten, wijzen de bevindingen van 2026 op een sterke toename van de angst voor het ineenstorten van internationale rechtsnormen.

Deelnemers beschrijven een kwetsbaar land dat te maken heeft met een omgeving waarin landen hun eigen belangen met agressieve middelen vooropstellen, waardoor wereldwijde samenwerking minder betrouwbaar aanvoelt.

Aanhoudende hybride dreigingen

Bepaalde zorgen blijven echter bestaan. Al enkele jaren zijn hybride dreigingen, zoals fysieke sabotage van kritieke infrastructuur en cyberaanvallen, de belangrijkste zorgen.

Het publiek blijft zich zorgen maken dat essentiële diensten kwetsbaar zijn voor digitale verstoringen die het dagelijks leven ernstig kunnen beïnvloeden.

Strategieën voor nationale veerkracht

Ondanks deze zorgen zijn er redenen voor optimisme, met name wat betreft het vergroten van de nationale veerkracht. Veel respondenten geloven dat het versterken van de binnenlandse productiesector en het verbeteren van de cyberbeveiliging het vertrouwen zou herstellen. Daarnaast wordt een permanent staakt-het-vuren tussen Oekraïne en Rusland gezien als een cruciale stap naar stabiliteit.

Er is ook hoop te vinden in het potentieel van wereldwijde partnerschappen. Uit het onderzoek blijkt dat mensen waarde hechten aan gezamenlijke actie om nucleaire proliferatie, belastingontduiking, internationale drugshandel en migratie-uitdagingen tegen te gaan.

Conclusie over publieke perceptie

De onderzoekers van Clingendael concluderen dat, hoewel de huidige gebeurtenissen de publieke perceptie beïnvloeden, sommige angsten diep geworteld zijn. Er is een constante vraag naar sterkere waarborgen tegen economische, militaire en digitale kwetsbaarheden.

Uiteindelijk bevindt het Nederlandse publiek zich in een tegenstrijdige situatie: het bekijkt de wereld met bezorgdheid, maar blijft hoopvol dat strategische verbeteringen op het gebied van veiligheid en samenwerking deze risico’s kunnen verminderen.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief