In het kort

• Psychologen waarschuwen dat ‘trauma bonding’ eerder een trend op sociale media is dan een klinische diagnose.
• Onzekerheden uit je kindertijd zorgen er vaak voor dat je in onstabiele, contrastrijke relatiecycli terechtkomt.
• Professionele begeleiding werkt beter dan zelfdiagnose en ‘therapitaal’ voor echt emotioneel herstel.

Deskundigen van GGZ Noord-Holland-Noord, psychologen Wendy Weijts en Fleur van Hensbergen, waarschuwen dat de term ‘trauma bonding’ vaak verkeerd wordt gebruikt. Hoewel het concept populair is op sociale media zoals TikTok, is het geen erkende klinische diagnose in de psychologie. Wat mensen vaak omschrijven als een trauma bond, is meestal een patroon van emotionele afhankelijkheid of een ongezonde relatiedynamiek.

Cyclus van afhankelijkheid

In deze onstabiele relaties staan extreme pieken van genegenheid en steun vaak in schril contrast met dieptepunten die worden gekenmerkt door controle of vernedering. Weijts legt uit dat deze cyclus vooral aantrekkelijk kan zijn voor mensen die in hun jeugd te weinig aandacht of liefde hebben gekregen, omdat de aanvankelijke intense genegenheid een diepgewortelde leegte opvult. Van Hensbergen voegt eraan toe dat ervaringen uit de vroege kindertijd een psychologische blauwdruk vormen; als de eerste banden met verzorgers onzeker waren, kan iemand later in het leven moeite hebben met het stellen van grenzen, waardoor het risico toeneemt om in soortgelijke giftige omgevingen terecht te komen.

Rode vlaggen herkennen

De experts maken een onderscheid tussen deze dynamiek en ‘intieme terreur’, waarbij ze opmerken dat trauma-binding zich richt op de ervaring van het slachtoffer, terwijl intieme terreur de nadruk legt op de motieven van de dader.

Veelvoorkomende rode vlaggen van een ongezonde relatie zijn onder meer een aanhoudend gevoel dat je harder moet werken om je partner tevreden te stellen, het verdwijnen van een eerlijke dialoog, de neiging dat één persoon alle schuld op zich neemt, en geleidelijke sociale isolatie van vrienden en familie.

Gevaar van therapietaal

Er is een groeiende trend om persoonlijke ervaringen te benoemen met therapietaal, wat de psychologen zien als een tweesnijdend zwaard. Hoewel het positief is dat geestelijke gezondheid minder wordt gestigmatiseerd, kan het nonchalante gebruik van complexe termen als ‘narcisme’ of ‘dissociatieve identiteitsstoornis’ leiden tot onrealistische verwachtingen. Van Hensbergen wijst erop dat mensen een ingrijpende gebeurtenis vaak verwarren met een echt klinisch trauma, waarbij ze het natuurlijke vermogen van de mens tot veerkracht over het hoofd zien. Ze merkt op dat, hoewel de meeste mensen wel eens iets verontrustends meemaken, slechts een klein deel daar blijvende psychologische symptomen aan overhoudt.

De psychologen waarschuwen ervoor om niet te vertrouwen op ‘snelle oplossing’-labels of zelfdiagnose via internet. Ze stellen dat tools als ChatGPT of sociale media het inzicht van een professional of het perspectief van een vertrouwde sociale kring niet kunnen vervangen, omdat mensen hun eigen blinde vlekken vaak niet herkennen.

Wegen naar herstel

Om uit negatieve patronen te komen, raden de experts aan om je te richten op je eigen gevoelens in plaats van op labels van buitenaf. Praktische stappen zijn bijvoorbeeld een dagboek bijhouden om terugkerend gedrag te herkennen en je gevoelens bespreken met je ondersteuningsnetwerk. Als beide partners dat willen, wordt professionele relatietherapie aangeraden om schadelijke dynamieken te doorbreken. Uiteindelijk is het doel om te stoppen met het rationaliseren van ervaringen via internetterminologie en je in plaats daarvan te richten op eerlijke zelfreflectie en het verwerken van je emoties.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief