In het kort

• Verouderde schoolinfrastructuur zorgt voor een structurele crisis die verder gaat dan alleen maar oververhitting.
• Slechte luchtkwaliteit en extreme temperaturen zorgen ervoor dat de toetsresultaten van leerlingen direct omlaag gaan.
• Stijgende renovatiekosten staan de dringende behoefte aan moderne onderwijsfaciliteiten in de weg.

De huidige problemen met oververhitte klaslokalen zijn een teken van een veel grotere en duurdere crisis. Scholen nemen vaak tijdelijke maatregelen, zoals tropische roosters of het uitdelen van ijs en water, maar dat zijn vooral snelle oplossingen.

Het echte probleem is dat veel schoolgebouwen sterk verouderd zijn, dat meldt NU. Met een gemiddelde leeftijd van meer dan zeventig jaar hebben de meeste gebouwen hun verwachte levensduur van 40 tot 45 jaar al lang overschreden.

Verouderde schoolgebouwen beïnvloeden leerprestaties

Volgens vertegenwoordigers van de PO-Raad zijn onderwijsmethoden sinds de jaren zestig sterk veranderd, maar de schoolgebouwen niet. Alleen airco plaatsen is niet genoeg als gebouwen te maken hebben met structurele problemen, zoals enkel glas, lekkende daken en oude verwarmingssystemen. Op veel scholen zijn de problemen duidelijk zichtbaar. Er zijn meldingen van scheuren in muren, vocht, schimmel en verouderde ketels.

Die slechte omstandigheden hebben ook invloed op de schoolprestaties. Onderzoek van de Universiteit Maastricht laat zien dat hoge CO₂-niveaus door slechte ventilatie samenhangen met lagere toetsscores bij basisschoolleerlingen. Vooral slechte luchtkwaliteit vlak voor de eindexamens hing samen met een 13 procent lagere kans op een advies voor havo of vwo.

Concentratieproblemen door hitte in de klas

De fysieke omgeving heeft ook invloed op het welzijn van leerlingen en personeel. De VO-raad zegt dat het bijna onmogelijk is om je te concentreren in klaslokalen waar het warmer is dan 30 graden. Sommige leerlingen en leerkrachten klagen ook over duizeligheid en vermoeidheid. Omdat de kwaliteit van schoolgebouwen sterk verschilt, laten sommige schoolbesturen de beslissing aan individuele scholen over. Die bepalen zelf wanneer het te warm is om les te geven en passen vaak de lesuren aan.

Het probleem speelt niet alleen in de zomer. Door slechte isolatie kan het in de winter juist erg koud zijn in de klas. Leerlingen en leraren zitten dan soms met jassen en mutsen in de klas. CO₂-meters zijn inmiddels verplicht, maar die geven alleen aan dat er een probleem is, niet hoe je het oplost. Uit gegevens van Oberon blijkt dat slechts een derde van de schoolbesturen in de zomer een aangename temperatuur kan garanderen. Bij veel scholen ontbreekt ook basisvoorziening zoals buitenzonwering.

Geldgebrek remt vernieuwing van schoolgebouwen

De modernisering van scholen wordt tegengehouden door geldgebrek en politieke keuzes. Gemeenten betalen voor renovaties of nieuwbouw, maar hun budgetten zijn vaak beperkt. De VNG erkent dat meer dan de helft van de schoolgebouwen dringend vervangen of grondig gerenoveerd moet worden. De kosten zijn bovendien sterk gestegen: van 730 miljoen euro vijf jaar geleden naar 1,3 miljard euro vandaag. Scholen moeten bovendien concurreren met andere lokale prioriteiten, zoals woningbouw en infrastructuur.

Toch kunnen er op korte termijn al oplossingen zijn. Volgens Marco van Zandwijk van Kenniscentrum Ruimte-OK kan een combinatie van betere infrastructuur en slim gebruik helpen. Hij pleit voor eenvoudige maatregelen, zoals ’s nachts ventileren om gebouwen af te koelen en het invoeren van hitteprotocollen, zoals in de kinderopvang. Omdat nieuwbouw jaren duurt, blijft het verbeteren van bestaande gebouwen de snelste manier om hittegolven op te vangen.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief