In het kort
- De Vlaamse regering heeft een permanente commissie opgericht voor de teruggave van door de nazi’s geroofde kunst, met als doel historisch onrecht recht te zetten.
- De commissie gaat de herkomst nauwkeurig onderzoeken en treedt op als een onpartijdige instantie bij het afhandelen van teruggaveclaims.
- Vlaanderen houdt zich actief bezig met proactief herkomstonderzoek en zet zich in om gestolen kunstwerken terug te geven aan hun rechtmatige eigenaren.
De Vlaamse regering heeft een belangrijke stap gezet om historisch onrecht aan te pakken door een permanente commissie op te richten die zich bezighoudt met de teruggave van door het naziregime geroofde kunst. Dit besluit volgt op aanbevelingen van een tijdelijke commissie die vorig jaar actief was en heeft tot doel een gestructureerd kader te bieden voor de afhandeling van claims met betrekking tot kunstwerken die mogelijk tijdens de Tweede Wereldoorlog in beslag zijn genomen. Dat meldt Belga.
Onderzoek naar herkomst
De nieuwe commissie zal een cruciale rol spelen bij het onderzoeken van de herkomst, door grondig onderzoek te doen naar de oorsprong en de eigendomsgeschiedenis van kunstwerken. Ze zal optreden als een onpartijdig orgaan en bewijsmateriaal van alle betrokken partijen in overweging nemen, waaronder lokale overheden, particuliere eigenaren en erfgenamen die teruggave eisen. De expertise van de commissie zal van onschatbare waarde zijn bij het adviseren van de Vlaamse regering over zaken waarbij werken uit haar eigen collecties betrokken zijn.
Twee lopende restitutieclaims met betrekking tot drie kunstwerken die worden bewaard in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen (KMSKA) zullen ter beoordeling worden overgedragen aan deze nieuwe commissie. Deze stap onderstreept het engagement van Vlaanderen om actief gerechtigheid na te streven en fouten uit het verleden recht te zetten.
Proactief herkomstonderzoek
Als aanvulling op de oprichting van de commissie intensiveert Vlaanderen zijn inspanningen op het gebied van proactief herkomstonderzoek. Er worden financiële middelen vrijgemaakt om collecties systematisch te screenen en te onderzoeken op mogelijk door de nazi’s geroofde kunst. Het doel is om gestolen kunstwerken te identificeren en terug te geven aan hun rechtmatige eigenaren, als erkenning van het onmetelijke verlies en leed dat de Holocaust heeft veroorzaakt.
Minister van Cultuur Caroline Gennez wees op het belang van dit initiatief en zei: “De massale beroving van joodse families was een bewuste strategie van de nazi’s en een essentieel onderdeel van de Holocaust.” Ze sprak over de morele plicht om kunstwerken die tijdens de oorlog zijn gestolen of onder dwang zijn verkocht terug te geven en erkende de blijvende impact van dit historisch onrecht.
Recente restitutiezaken in België
De afgelopen jaren is er in België steeds meer aandacht gekomen voor restitutiezaken. In een baanbrekende zaak in 2025 werd een 17de-eeuws schilderij van Jacob Jordaens teruggegeven aan de rechtmatige erfgenamen, nadat het bijna 80 jaar eerder was gestolen. Uitgebreid onderzoek en samenwerking leidden tot het opsporen en teruggeven van dit waardevolle kunstwerk.
Bovendien gaf men in 2025 een boek dat tijdens de Tweede Wereldoorlog bij de familie Andriesse was geroofd terug aan het Joods Museum van België in Brussel. Dit aangrijpende voorbeeld laat zien hoe groot de inzet blijft om cultureel erfgoed dat tijdens de Holocaust verloren is gegaan terug te vinden en terug te geven aan de rechtmatige eigenaars.