In het kort
- De Belgische gevangenissen zitten bomvol, waardoor gevangenen gedwongen op de grond moeten slapen.
- Minister van Justitie Annelies Verlinden kijkt naar ongebruikelijke oplossingen, zoals drijvende gevangenissen en het terugsturen van buitenlanders naar hun eigen land.
- De Belgische regering investeert 1 miljard euro om nieuwe gevangenisruimte te maken en de overbevolking te verminderen.
Belgische gevangenissen kampen met ernstige overbevolking, waardoor het ministerie van Justitie zoekt naar ongebruikelijke oplossingen, zoals drijvende gevangenissen. Het aantal gevangenen is groter dan de beschikbare capaciteit, waardoor honderden gevangenen noodgedwongen op matrassen op de grond slapen.
Alternatieve oplossingen
Om de druk te verlichten, overweegt minister van Justitie Annelies Verlinden een reeks opties. Zo is er een voorstel om veroordeelde buitenlanders terug te sturen naar hun thuisland om daar hun straf uit te zitten. Een ander interessant voorstel is de bouw van een drijvende gevangenis die in een Belgische haven wordt afgemeerd. Dit idee is geïnspireerd op drijvende detentiecentra voor migranten in Nederland.
Verschillende particuliere bedrijven hebben belangstelling getoond voor het beheer van een dergelijke faciliteit. Verlinden benadrukt dat het project zich nog in een pril stadium bevindt.
Personeelstekort
Wat de zaak nog ingewikkelder maakt, is het tekort aan gevangenispersoneel. Om deze kloof te vullen, overweegt Verlinden om particuliere bewakers in te zetten in overvolle gevangenissen. De aanstaande opening van een nieuwe gevangenis in Antwerpen in 2026 maakt de situatie nog complexer. Extra personeel zal ook daar ingezet worden, wat de speling extra dun maakt. Verlinden onderzoekt manieren om de toelatingseisen voor banen in gevangenissen te versoepelen, bijvoorbeeld door de opleidingseisen te verlagen en nationaliteitsbeperkingen op te heffen.
Naast het idee van een drijvende gevangenis, zoekt Verlinden actief naar andere manieren om de overbevolking aan te pakken. België is in gesprek met andere landen om ruimte voor gevangenen te vinden. De minister keek al eerder naar het huren of bouwen van gevangenissen in Albanië en Kosovo, geïnspireerd door het beleid van Kopenhagen. Vorige week ging ze naar Estland om te praten over het huren van gevangenisruimte, maar de Estse minister van Justitie sloot dit uit.
Alternatieve straffen
Ondertussen heeft premier Bart De Wever voorgesteld om het gebruik van enkelbanden voor delinquenten uit te breiden als een manier om de gevangenispopulatie te verminderen. De Vlaamse minister van Justitie Zuhal Demir gaf aan open te staan voor het gebruik van elektronische tags voor bepaalde delinquenten met korte straffen, in afwachting van duidelijkheid over de financiering, timing en aantallen.
De Belgische regering heeft 1 miljard euro extra geld toegezegd aan het ministerie van Justitie om de overbevolking aan te pakken. Een deel van dit geld wordt jaarlijks gebruikt om extra gevangenisplaatsen te creëren. Het doel is om tegen 2027 meer dan duizend nieuwe plaatsen toe te voegen en tegen 2030 nog eens negenhonderd.