In het kort
- De verkiezingsoverwinning van Péter Magyar belooft grote veranderingen voor Hongarije door corruptie aan te pakken en de banden met Brussel te herstellen.
- Magyars tweederde meerderheid in het parlement geeft hem de macht om de invloed van Orbáns Fidesz-partij te ontmantelen en schadelijke grondwetswijzigingen ongedaan te maken.
- Orbáns nederlaag verzwakt internationale rechtse bewegingen en toont de kwetsbaarheid aan van autoritaire tactieken die steunen op corruptie.
De recente politieke verschuiving in Hongarije doet velen zich afvragen of dit echt het einde betekent van het tijdperk van Viktor Orbán. Zal de nieuwe premier Péter Magyar erin slagen de Hongaarse staatsbureaucratie, de rechterlijke macht en de media te bevrijden uit de stevige greep van Orbáns Fidesz-partij?
Brussel volgt de ontwikkeling van extreemrechtse, nationalistische en populistische bewegingen in andere landen die al lang op één lijn zitten met Orbán op de voet. Deskundigen waarschuwen dat het ontmantelen van Orbáns macht een enorme uitdaging zal zijn.
De afgelopen zestien jaar heeft Fidesz aanzienlijke invloed uitgeoefend op de Hongaarse economie en het openbare leven, wat heeft geleid tot wijdverbreide corruptie en misbruik van EU-middelen. De laatste jaren heeft Boedapest zich steeds meer van de EU gedistantieerd en een pro-Kremlin-standpunt ingenomen over kwesties als de oorlog in Oekraïne en het energiebeleid.
Magyar wil band met Brussel herstellen
Magyar, de winnaar van de verkiezingen, heeft beloofd corruptie aan te pakken en de relatie van Hongarije met Brussel te herstellen. Hij wil ook de 18 miljard euro aan EU-subsidies veiligstellen die door de Europese Commissie zijn bevroren vanwege het gebrek aan vooruitgang bij de justitiële hervormingen in Hongarije. De Europese Commissie was blij met de overwinning van Magyar en zag dit als een versterking van de Unie. Europarlementariër Tineke Strik (GroenLinks-PvdA) was heel blij met de uitslag, die haar verwachtingen overtrof.
Strik, lid van de parlementaire commissie voor burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken, heeft herhaaldelijk kritiek geuit op het optreden van Orbán. Ze is van mening dat Magyar dankzij zijn tweederde meerderheid de grondwetswijzigingen van Orbán, die in strijd waren met het EU-recht, ongedaan kan maken, en dat zijn toezegging om met Europa samen te werken en het Europees recht in Hongarije als het hoogste recht te erkennen, veelbelovend is.
Weerstand en institutionele blokkades na Orbáns nederlaag
Strik verwacht ook gevolgen voor internationale rechts-radicale en populistische bewegingen die Orbán als boegbeeld zagen. Zijn verkiezingsnederlaag is een flinke tegenslag en laat zien hoe kwetsbaar degenen zijn die autoritaire tactieken omarmen.
Magyar kan stevige weerstand verwachten van aanhangers van Orban die nog altijd sleutelposities innemen, onder meer in het presidentschap en de rechterlijke macht. De situatie vertoont overeenkomsten met Polen, waar de huidige coalitie te maken heeft met een president die zich verzet tegen hervormingen van de regering Tusk.