In het kort

• Nicotinezakjes vormen een ernstig risico voor de cognitieve ontwikkeling van de hersenen bij jongeren.
• Agressieve marketing en aantrekkelijke smaken lokken niet-rokers in de verslaving.
• Portugal moet strenge regels invoeren om de crisis rond het gebruik onder jongeren in Denemarken te voorkomen.

Volksgezondheidsdeskundigen luiden de alarmklok over de opkomst van nicotinezakjes in Portugal, waar deze onopvallende, rookvrije producten aan populariteit winnen ondanks een gebrek aan uitgebreid wettelijk toezicht. In tegenstelling tot traditionele sigaretten worden deze zakjes tussen de lip en het tandvlees geplaatst om nicotine af te geven zonder verbranding. Tot voor kort bevonden ze zich in een grijs gebied qua regelgeving en werden ze zonder formeel toezicht verkocht via kiosken en tabakswinkels. Dat meldt Ladbible.

Uitbreiding van de sector

Het landschap veranderde begin dit jaar toen de Portugese regering accijnzen op nicotineproducten invoerde. Dit was voor Tabaqueira, een dochteronderneming van Philip Morris International, aanleiding om zijn zakjes officieel in het land te lanceren. Marcelo Nico, de algemeen directeur van het bedrijf, stelt dat deze producten dienen als een minder schadelijk alternatief voor volwassen rokers, wat aansluit bij de bedrijfsvisie van een rookvrije toekomst. Hij erkent dat nicotine verslavend is en steunt regelgeving die voorkomt dat minderjarigen toegang krijgen tot deze producten.

Medische experts zijn het echter niet eens met de manier waarop de industrie dit presenteert. Dr. Sofia Belo Ravara, longarts en hoogleraar Preventieve Geneeskunde, stelt dat agressieve marketing op sociale media en aantrekkelijke smaken, zoals mango en munt, specifiek zijn ontworpen om niet‑rokers en jongeren te lokken. Ze legt uit dat deze smaken het product niet alleen aantrekkelijker maken, maar ook zorgen voor een hogere opname van nicotine, waardoor het risico op verslaving toeneemt.

Cognitieve risico’s en de ontwikkeling van jongeren

De fysiologische risico’s zijn een grote zorg, vooral wat betreft de chemie in de hersenen. Omdat nicotine gestaag wordt opgenomen via het speeksel en het mondslijmvlies, blijft het gehalte in de bloedbaan constant. Dr. Ravara waarschuwt dat dit de cognitieve ontwikkeling bij jongeren ernstig kan schaden, met negatieve gevolgen voor het geheugen, de impulsbeheersing en de aandacht, terwijl het mogelijk ook de kans op depressie en angst vergroot. Ze zegt dat het gesprek niet moet gaan over de vraag of pouches ‘veiliger’ zijn dan roken, maar dat ze inherent giftig en verslavend zijn.

De situatie in Denemarken dient als waarschuwend voorbeeld. Dr. Charlotta Pisinger merkt op dat de pouches rond 2018 in Denemarken op de markt kwamen zonder specifieke wetgeving, wat leidde tot een sterke stijging van het gebruik onder jongeren – tot ongeveer 14 procent van de 15- tot 29-jarigen in 2025. Tegen de tijd dat Denemarken beperkingen invoerde op smaken, verpakkingen en nicotinegehalte, was de gewoonte al wijdverbreid. Pisinger waarschuwt Portugal dat uitstel van overheidsmaatregelen het alleen maar moeilijker maakt om de verslaving te doorbreken.

Wereldwijde waarschuwingen en wetgevende maatregelen

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) sluit zich aan bij deze zorgen en stelt dat nicotinezakjes verre van risicoloos zijn. De WHO meldt dat tactieken van de industrie, zoals verpakkingen die op snoep lijken en sponsoring van grote sportevenementen, bedoeld zijn om nicotinegebruik onder jongeren te normaliseren. De organisatie raadt regeringen aan strenge verboden op smaakstoffen in te voeren, influencermarketing te verbieden, gestandaardiseerde verpakkingen verplicht te stellen en hoge belastingen op te leggen om consumptie door jongeren tegen te gaan.

Als reactie op deze trends heeft de Portugese regering onlangs een wetsontwerp goedgekeurd om een formeel wettelijk kader voor deze producten vast te stellen. Voorgestelde maatregelen zijn onder meer het beperken van de verkooppunten van zakjes, het aan banden leggen van reclame en mogelijk het verbieden van gearomatiseerde versies en opvallende verpakkingen. Terwijl leiders uit de industrie pleiten voor een evenwicht dat de toegang voor volwassenen behoudt, pleiten gezondheidsdeskundigen voor het “voorzorgsbeginsel” en dringen ze aan op onmiddellijke en strenge beperkingen om een generatie nieuwe nicotineverslaafden te voorkomen.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief