In het kort

• De burgeroorlog in Myanmar heeft sinds de staatsgreep van 2021 meer dan 100.000 levens gekost.
• Door de wijdverspreide ineenstorting van de samenleving zijn miljoenen mensen ontheemd geraakt en is er een ernstig voedseltekort ontstaan.
• In de wetteloze grensgebieden zijn nu enorme criminele netwerken en illegale drugshandel actief.

Vijf jaar nadat een militaire staatsgreep een einde maakte aan de overgang naar democratie in Myanmar, heeft de daaropvolgende burgeroorlog meer dan 100.000 levens geëist.

Uit gegevens van het Armed Conflict Location & Event Data‑project blijkt dat sinds de staatsgreep van februari 2021, waarbij Aung San Suu Kyi werd afgezet en gevangengezet, 100.114 mensen zijn omgekomen bij conflictgerelateerde incidenten. Hoewel er geen officiële cijfers bestaan, noemen experts dit het dodelijkste actieve conflict in Azië.

Een versnipperd conflict

Het geweld heeft elke uithoek van het land bereikt. In eerste instantie sloeg het leger protesten in de steden neer, waardoor activisten naar het platteland uitweken, waar ze guerrillagroepen vormden die samen optrekken met al lang bestaande milities van etnische minderheden.

Volgens ACLED is de oorlog de meest versnipperde ter wereld, met meer dan 1.200 afzonderlijke gewapende groeperingen. Hoewel verzetsstrijdkrachten eind 2023 aanzienlijke terreinwinst boekten, waardoor de stad Mandalay in gevaar kwam, is het momentum opnieuw naar de junta verschoven, geholpen door Chinese diplomatieke druk en staakt‑het‑vurenovereenkomsten met belangrijke etnische legers.

Maatschappelijke ineenstorting

De maatschappelijke ineenstorting komt duidelijk tot uiting in het wijdverbreide leed onder de bevolking. Volgens de VN zijn meer dan 3,7 miljoen burgers uit hun huizen verdreven en lijdt meer dan 20 procent van het land onder ernstige voedseltekorten.

In steden als Yangon uit de oorlog zich in gerichte moorden, terwijl plattelandsgebieden voortdurend worden gebombardeerd door buitenlandse vliegtuigen. Het leger heeft de crisis nog verder verergerd door begin 2024 de dienstplicht in te voeren, waardoor 50.000 mensen gedwongen werden om in dienst te gaan; deserteurs beschrijven deze rekruten als louter kanonnenvoer voor de frontlinies.

Strijd om legitimiteit

Politieke legitimiteit is nog steeds ver te zoeken voor het heersende regime.

Militair leider Min Aung Hlaing probeerde in april over te stappen naar een civiel presidentschap na verkiezingen die alom werden veroordeeld als een schijnvertoning, omdat grote oppositiepartijen werden uitgesloten en rebellen het stemmen in hun gebieden blokkeerden.

Regionale instabiliteit en illegale netwerken

Buiten de grenzen heeft de instabiliteit een regionale crisis aangewakkerd. Enorme vluchtelingenstromen zijn Bangladesh en Thailand binnengestroomd. Tegelijkertijd heeft het gebrek aan bestuur ervoor gezorgd dat criminele netwerken kunnen floreren.

Verschillende strijders financieren hun operaties via de illegale productie van methamfetamine en heroïne, terwijl de wetteloze grensgebieden knooppunten zijn geworden voor goed beveiligde online oplichtingscentra die door gewapende groeperingen worden gerund.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief