In het kort

• Door xenofoob geweld zijn duizenden buitenlanders gedwongen om Zuid-Afrika te ontvluchten.
• Politieke zondebokpraktijken zorgden ervoor dat de lokale bevolking zowel mensen zonder papieren als legale inwoners aanviel.
• Teruggekeerde migranten worden nu geconfronteerd met dezelfde extreme armoede waarvoor ze oorspronkelijk waren gevlucht.

Na een golf van xenofoob geweld en een deadline voor mensen zonder papieren om te vertrekken, zijn duizenden buitenlanders teruggekeerd naar hun thuisland, waarbij ze hun bestaan in Zuid-Afrika achter zich lieten. Dat meldt AFP.

Op het platteland van Malawi vertelt Ahamadi Assani over de gruwel van een aanval op zijn huis in Pietermaritzburg, waar burgerwachten bewoners mishandelden en verschillende mede-Malawianen doodden. Assani vluchtte met slechts een paar bezittingen en keerde terug naar zijn dorp in het district Salima, waar hij zwoer nooit meer naar Zuid-Afrika terug te keren, ondanks de armoede waarmee hij nu te maken heeft.

Massale uittocht gedreven door angst

Door deze uittocht zijn meer dan 15.000 Malawianen en talloze anderen uit landen als Nigeria, Ghana en Zimbabwe het land ontvlucht. Deze beweging was een zeldzaam voorbeeld van gecoördineerde repatriëringsinspanningen door de overheid tijdens de terugkerende periodes van vijandigheid tegen migranten in Zuid-Afrika.

Voor velen betekende de terugreis een terugkeer naar precies die economische ontberingen – zoals werkloosheid en honger – die hen oorspronkelijk hadden gedreven om werk in het buitenland te zoeken. Hawa Troko bijvoorbeeld ontsnapte met haar baby aan de plunderingen en het geweld en wist uiteindelijk via een door de overheid gesponsorde bus een plekje te bemachtigen om naar huis te reizen.

Ineenstorting van de sociale stabiliteit

Anderen, zoals Twaibu Hussein, merkten een verandering in het sociale klimaat na tien jaar als ambachtsman in Durban te hebben gewerkt. Hij zag een toename van xenofobie en vertelde dat zelfs de politie meedeed aan het oppakken van buitenlanders voor doorgangskampen.

De omstandigheden in die kampen waren erbarmelijk: duizenden mensen vochten om de weinige vervoerskaartjes, terwijl ze te kampen hadden met een gebrek aan eten en hygiëne.

Politieke zondebokken en juridische tekortkomingen

Het geweld richtte zich ook op mensen met een legale verblijfsvergunning. Takesure Nyawo, een timmerman uit Zimbabwe, moest KwaZulu-Natal ontvluchten nadat gewapende lokale bewoners zijn huis en gereedschap hadden geplunderd, ondanks dat hij een geldige vergunning had.

Hij merkte op dat de daders vaak lokale burgerwachten waren in plaats van officiële autoriteiten. Nyawo en anderen vinden dat migranten ten onrechte de schuld krijgen van de economische problemen van het land, als politieke tactiek in de aanloop naar de lokale verkiezingen. Ze zeggen dat het wegsturen van buitenlanders de onderliggende nationale problemen niet zal oplossen.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief