In het kort

• Een vriendschap waarin de inzet niet gelijk verdeeld is, kan schadelijk zijn voor je mentale gezondheid.
• Narcisme in gesprekken en emotionele uitputting wijzen op een ongezonde dynamiek.
• Door zelf minder moeite te doen, kun je nagaan of de vriendschap nog van beide kanten komt.

In tegenstelling tot familie- of romantische banden zijn vriendschappen vrijwillige relaties. Dit maakt het extra zwaar als de inspanning om de band in stand te houden niet wederzijds is. Recente psychologische gegevens uit 2025 laten zien dat evenwichtige vriendschappen je emotionele welzijn verbeteren en stress verminderen, terwijl een scheve dynamiek je mentale gezondheid actief kan schaden. Dat meldt Psychology Today.

Verschil in initiatief

Een belangrijke indicator van onevenwichtigheid is een verschil in initiatief. Volgens de sociale-uitwisselingstheorie wordt die scheve verhouding vaak zichtbaar wanneer één persoon voortdurend het contact opstart. Onderzoek naar de levensduur van vriendschappen suggereert dat gezamenlijke inspanning de belangrijkste lijm is die een relatie bij elkaar houdt; zonder die inspanning houdt de ene persoon slechts een verbinding in stand waar de ander passief in meegaat.

Valkuil van ‘conversationeel narcisme’

Een ander waarschuwingssignaal is ‘conversationeel narcisme’, een term uit communicatieonderzoek die verwijst naar mensen die gesprekken voortdurend naar zichzelf toe trekken.

Onderzoek van de Universiteit van Texas laat zien dat mensen die de bijdragen van anderen stelselmatig negeren of de aandacht steeds weer naar hun eigen leven verleggen, over het algemeen als minder sociaal aantrekkelijk worden gezien, en dit gedrag wordt meestal steeds erger naarmate de tijd verstrijkt.

Emotionele uitputting

De emotionele nasleep van een interactie is ook een belangrijke maatstaf. Onderzoek uit 2000 toont aan dat een voortdurend gevoel van uitputting na contact met een bepaalde vriend meer kan zijn dan alleen een verschil in persoonlijkheid. Het kan wijzen op een patroon dat negatieve gevolgen heeft voor je welzijn. De psychologische druk van onbetrouwbare of veeleisende vrienden kan je gezondheid beïnvloeden, zelfs als je die persoon graag ziet.

Gevaar van voortdurende excuses

Een ander alarmsignaal is het voortdurend zoeken naar verklaringen voor het gedrag van een vriend. Iemand het voordeel van de twijfel geven is doorgaans positief, maar steeds opnieuw excuses verzinnen voor een gebrek aan inzet kan betekenen dat je het gedrag onbewust blijft aanvaarden. Die rechtvaardigingen beschrijven dan niet langer een tijdelijke situatie, maar wijzen mogelijk op een structureel probleem in de relatie.

Psychologische kost van jezelf wegcijferen

Ten slotte zijn sommige mensen geneigd om zichzelf het zwijgen op te leggen, waarbij ze hun eigen behoeften negeren om te voorkomen dat een relatie stukloopt. Die langdurige onderdrukking hangt sterk samen met depressie. Als een vriendschap zou ophouden te bestaan zodra één persoon er geen moeite meer voor doet, worden de psychologische kosten van het in stand houden van die schijn onhoudbaar.

Hoe je het evenwicht kunt herstellen

Om deze problemen aan te pakken, stellen experts twee strategieën voor. Een eerste aanpak is om bewust minder initiatief te nemen en te kijken of de ander zelf meer moeite doet; als de band verdwijnt, is het gebrek aan inzet bevestigd.

Je kunt het probleem ook direct en rustig aankaarten door het gebrek aan wederkerigheid aan te kaarten. De reactie van de ander op deze openhartigheid laat meestal zien of de relatie het waard is om te redden. Uiteindelijk lopen sommige vriendschappen vanzelf ten einde, maar er is een groot verschil tussen een natuurlijk einde en een band die alleen door de inspanningen van één persoon in stand wordt gehouden.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief