In het kort
- De Amerikaanse marine ontwikkelde tijdens de Koude Oorlog 16-inch nucleaire artilleriegranaten voor slagschepen van de Iowa-klasse.
- Door technische uitdagingen moesten deze wapens bestand zijn tegen extreme G-krachten en rotatiesnelheden.
- Het kortstondige arsenaal symboliseerde de zoektocht naar manieren om kernwapens voor steeds meer wapensystemen inzetbaar te maken.
Tijdens het hoogtepunt van de Koude Oorlog in de jaren 50 ontwikkelde de Amerikaanse marine een geheime wapen: 16-inch nucleaire artilleriegranaten voor haar slagschepen van de Iowa-klasse. Deze granaten, bekend als “Katie”-granaten, werden in een oplage van ongeveer 50 stuks geproduceerd. Elke granaat maakte gebruik van een splijtingsmechanisme dat vergelijkbaar was met dat van de atoombom op Hiroshima, met een explosiekracht tussen de 15 en 20 kiloton.
Het maken hiervan was een flinke technische uitdaging, omdat de interne onderdelen intact moesten blijven terwijl ze tijdens de lancering extreme rotatiesnelheden en enorme G-krachten moesten doorstaan.
Streven naar nucleaire afschrikking
Het streven om de W23-granaat te ontwikkelen kwam voort uit de concurrentie binnen het Amerikaanse ministerie van Defensie. Terwijl het leger al over kernwapens beschikte voor artillerie en de luchtmacht bommenwerpers had, zocht de marine naar haar eigen atoomafschrikking door gebruik te maken van ’s werelds krachtigste scheepskanonnen.
Deze wapens boden een betrouwbare aanvalsoptie onder alle weersomstandigheden, in tegenstelling tot vroege raketten of vliegtuigen die door slecht weer aan de kant konden worden gezet. Een salvo van negen kanonnen zou samen ongeveer 180 kiloton explosieve kracht kunnen hebben geleverd.
Geheime aanpassingen
Om dit arsenaal te kunnen huisvesten, ondergingen de USS Wisconsin, de USS New Jersey en de USS Iowa geheime aanpassingen aan hun Turret II-munitiekamers. Die waren elk ontworpen om tien atoomgranaten te bevatten. De USS Missouri bleef in die periode buiten dienst en onderging geen modernisering.
Hoewel de marine een strikt beleid hanteert om de aanwezigheid van kernwapens op oppervlakteschepen noch te bevestigen noch te ontkennen, wijst historisch onderzoek erop dat de USS Iowa en de USS Wisconsin deze wapens tijdens hun inzet inderdaad aan boord hadden.
Het einde van het tijdperk van de slagschepen
Ironisch genoeg bereikte de marine een hoogtepunt in de bewapening van slagschepen op het moment dat hun rol begon af te nemen. Binnen anderhalf jaar na de introductie van de Katie werden de laatste actieve slagschepen buiten dienst gesteld.
De voorraad werd uiteindelijk in 1962 ontmanteld, waarbij één granaat werd gebruikt voor niet-militair onderzoek en de rest werd gesloopt. Er is vandaag de dag nog maar één niet-functionele granaat over, die te zien is in het National Atomic Museum in New Mexico.
Terugkeer van nucleaire capaciteiten
De band tussen de slagschepen en kernwapens kwam in de jaren 80 weer terug onder de marine-uitbreiding van president Reagan. De marine rustte de schepen deze keer uit met Tomahawk-kruisraketten, waaronder de nucleaire TLAM-N-variant. Deze tweede fase eindigde in 1991 toen president George H.W. Bush opdracht gaf om tactische kernwapens van oppervlakteschepen te verwijderen.
Symbool van escalatie
Het verhaal van de Katie-granaat toont een bijzondere periode in de Amerikaanse militaire geschiedenis. Het was een tijd waarin landen probeerden kernwapens steeds kleiner en veelzijdiger inzetbaar te maken. Door de grootste scheepskanonnen te combineren met de krachtigste explosieven, creëerden de VS een wapen van immense omvang dat, ondanks zijn officiële anonimiteit, dient als symbool van de escalatie van de Koude Oorlog.
Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief
