In het kort

• Oud DNA bewijst dat de Europese kolonisatie pokken naar Amerika heeft gebracht.
• Virale genomen koppelen Amerikaanse stammen rechtstreeks aan middeleeuwse Europese varianten.
• Deze biologische ramp heeft de inheemse bevolking gedecimeerd en de Europese verovering mogelijk gemaakt.

Recent genetisch onderzoek naar oude overblijfselen in Chili heeft definitief bewijs opgeleverd dat pokken via de Europese kolonisatie in Amerika zijn geïntroduceerd. Door het DNA van mummies te onderzoeken, hebben wetenschappers het oudst bekende pokkengenoom uit de regio geïdentificeerd, wat een biologisch verslag biedt van de verwoestende impact die het virus had op inheemse gemeenschappen. Dat meldt Euronews.

Genetisch bewijs uit oude overblijfselen

Voor het onderzoek, dat verscheen in het tijdschrift Science, werden 13 botfragmenten geanalyseerd die afkomstig waren van de archeologische vindplaats Camarones in het noorden van Chili. Onderzoekers van Trinity College Dublin ontdekten viraal DNA in de beenbotten van een man en een vrouw, beiden tussen de 18 en 35 jaar oud, die waarschijnlijk tussen 1492 en 1631 aan de ziekte zijn bezweken. Deze genetische sequentie vormt een cruciale schakel die de Amerikaanse stam tussen middeleeuwse Europese versies en modernere varianten plaatst, wat bevestigt dat het virus uit Europa afkomstig is.

Het overdrachtspad achterhalen

Hoewel lang werd aangenomen dat de kolonisatie de ziekte had meegebracht, merkte bioloog Patricia Foster van de Indiana University op dat dit onderzoek het concrete moleculaire bewijs levert dat nodig is om dit te staven. Het exacte overdrachtspad blijft echter nog onderwerp van onderzoek. Het virus is mogelijk meegekomen via vroege ontdekkingsreizigers zoals Columbus of Vespucci, of misschien via de transatlantische slavenhandel vanuit Afrika. Omdat de infectie werd aangetroffen in een afgelegen gebied waar de ziekte voorheen niet voorkwam, denken experts dat het virus mogelijk via bestaande inheemse handelsroutes is verspreid.

Evolutie en maatschappelijke ineenstorting

De bevindingen werpen ook licht op de evolutie van het virus en laten zien hoe bepaalde genen werden uitgeschakeld toen de ziekteverwekker zich aanpaste aan menselijke gastheren. Historisch gezien was pokken rampzalig: het doodde ongeveer een derde van de besmette mensen en liet overlevenden met blijvende littekens achter. In Amerika leidde het gebrek aan eerdere immuniteit tot de dood van miljoenen mensen, waardoor de inheemse bevolking fundamenteel werd verzwakt en de Europese verovering werd vergemakkelijkt. Volgens coauteur Constanza de la Fuente Castro onderstreept dit biologische bewijs dat de ineenstorting van deze samenlevingen niet louter een culturele of demografische verschuiving was, maar een fysieke ramp die in hun DNA is gegrift.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief