In het kort

• Orthorexia nervosa zorgt voor een gevaarlijke obsessie met de zuiverheid van voedsel, in plaats van met gewichtsverlies.
• Visuele platforms zoals TikTok en Instagram wakkeren deze verstoorde eetpatronen aan.
• Algoritmische loops versterken schadelijke extreme eetgewoonten bij kwetsbare gebruikers.

Digitale platforms worden vaak gebruikt voor inspiratie en welzijnstips, waarbij algoritmen snel de voorkeuren van een gebruiker leren kennen om een op maat gemaakte stroom aan content te bieden. Hoewel het streven naar een gezondere levensstijl positief lijkt, kan deze constante blootstelling aan ‘superfood’-trends en gezondheidsoptimalisatie leiden tot onvoorziene complicaties. Dat meldt Psychology Today.

Wat is orthorexia nervosa?

Onderzoekers richten zich nu op orthorexia nervosa, een aandoening die wordt gekenmerkt door een obsessieve drang om alleen ‘puur’ of ‘schoon’ voedsel te eten. In tegenstelling tot anorexia, waarbij het meestal draait om gewichtsverlies of uiterlijk, wordt orthorexia gedreven door een perfectionistische benadering van voedselkwaliteit. Ondanks dit verschil kan het net zo schadelijk zijn en leiden tot sociale terugtrekking, angst en lichamelijke achteruitgang.

Invloed van visuele media

Een gezamenlijk onderzoek van de Universiteit Maastricht en de Lebanese American University heeft 31 bestaande publicaties onder de loep genomen om te begrijpen hoe sociale media deze aandoening beïnvloeden. Uit de analyse bleek dat visueel gerichte apps zoals Instagram, TikTok en YouTube een sterkere correlatie hebben met orthorexia dan tekstzware sites zoals Reddit of X. Dit komt waarschijnlijk doordat zorgvuldig geselecteerde beelden en ‘Wat ik op een dag eet’-video’s een onrealistische en overtuigende norm voor welzijn creëren.

Algoritmische vicieuze cirkel

Het onderzoek vond ook een direct verband tussen de tijd die je online doorbrengt en de ernst van orthorexische neigingen. Terwijl gebruikers op zoek gaan naar posts over ‘clean eating’, voeden algoritmen je met meer van hetzelfde, waardoor een versterkende spiraal ontstaat. Met name content die zelfdiscipline en slankheid benadrukt, bleek nauw verbonden met de aandoening. Interessant genoeg leverde content gericht op herstel gemengde resultaten op; terwijl sommigen steun vonden in de community, hadden anderen het gevoel dat het hun verstoorde eetgewoonten juist aanwakkerde.

Risicogroepen

Bepaalde demografische groepen zijn gevoeliger voor deze invloeden. Uit het onderzoek bleek dat vrouwen, tieners en jongvolwassenen een hoger risico lopen, mogelijk vanwege meer sociale vergelijkingen en maatschappelijke druk rond uiterlijk. Daarnaast vertoonden mensen met perfectionistische trekjes, mensen die intensief sporten of mensen die zijn opgegroeid in een omgeving met strenge dieetregels een sterker verband tussen socialemediagebruik en orthorexia.

Risico’s beperken

Deze resultaten wijzen erop dat de combinatie van visuele media en een obsessie met gezondheid gevaarlijk kan zijn voor kwetsbare groepen. Om deze risico’s te beperken, moeten gebruikers online gezondheidsclaims kritisch bekijken en onthouden dat beelden op sociale media vaak een gefilterde versie van de werkelijkheid zijn. Verder suggereert het onderzoek dat techbedrijven hun algoritmen opnieuw moeten bekijken om te voorkomen dat schadelijke extreme voedingspatronen worden gepromoot, en in plaats daarvan een evenwichtige kijk op gezondheid moeten stimuleren.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief