In het kort

• Oekraïners gebruiken artistieke expressie om trauma’s te verwerken en te herstellen van de oorlog.
• Creatieve uitingen helpen ontheemden hun verbrijzelde identiteit weer op te bouwen.
• Wereldwijde bekendheid verandert persoonlijke overlevingsverhalen in een veerkrachtig cultureel erfgoed.

De verwoesting door het aanhoudende conflict in Oekraïne heeft ertoe geleid dat steeds meer mensen artistieke expressie omarmen als middel om te overleven en te herstellen.

Voor velen was de wreedheid van de Russische invasie de aanleiding om een stabiele carrière op te geven en zich volledig op creativiteit te richten. Olena Kharakhulakh bijvoorbeeld stopte met haar werk als glasontwerpster nadat een raketaanval vlakbij haar huis tientallen levens had gekost. Ze ziet deze overgang als een noodzakelijke innerlijke vernietiging die hergeboorte mogelijk maakt, een thema dat terugkomt in haar collages van beschadigde klassieke beelden.

Trauma verwerken via beeldende kunst

Trauma en ontheemding hebben ook niet-kunstenaars naar creatieve uitlaatkleppen gedreven. Vlada Lobus, afgestudeerd in politieke economie en gevlucht naar Polen, gebruikte analoge fotografie en schilderkunst om de schok van de ballingschap te verwerken. Haar onsamenhangende zelfportretten weerspiegelen het psychologische proces van het afbreken en opnieuw opbouwen van je identiteit na een ramp. Op dezelfde manier heeft Iuliia Shulga, die in human resources werkt, collages gemaakt om haar gefragmenteerde bestaan symbolisch te herstellen. Haar surrealistische werken, waarin jeugdherinneringen aan Kiev worden vermengd met fantastische elementen, fungeren als een brug om haar ervaringen over te brengen aan een wereldwijd publiek.

Van hobby naar overlevingsmiddel

Voor sommigen werd kunst het enige middel om een diepgaand persoonlijk verlies te verwerken. Irina Cheremisina, die door de oorlog haar vader, haar huis en haar broodwinning verloor, wendde zich tot fotografie en mixed-media-kunst nadat ze voor de veiligheid van haar kinderen naar Spanje was verhuisd.

Hoewel ze kunst voorheen afdeed als louter een hobby, gebruikt ze nu tactiele elementen zoals borduurwerk en papieren uitsnijdingen in haar zelfportretten om een gevoel van aanwezigheid en veerkracht over te brengen. Hoewel haar werk internationale galeries heeft bereikt, is haar voornaamste doel om in Oekraïne te exposeren als een bewijs van overleven.

Veerkrachtig cultureel erfgoed

Ondanks het tragische verlies van honderden kunstenaars tijdens het conflict is de Oekraïense kunstscene niet ingestort. Anna Avetova, directeur van Art Kyiv, merkt op dat de invasie Oekraïense makers juist in de internationale schijnwerpers heeft gezet. Hoewel de oorlog misschien niet altijd het expliciete onderwerp van elk werk is, blijft het het onderliggende verhaal en de rode draad die nieuwe werken met elkaar verbindt. Via deze diverse media blijven kunstenaars hun verbrijzelde levens weer in elkaar puzzelen en hun verhalen met de wereld delen.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief