In het kort
- Door de hogere temperaturen kunnen tijgermuggen het virus bij lagere temperaturen verspreiden.
- Chikungunya-infecties zorgen meestal voor griepachtige symptomen en gewrichtspijn die maanden of zelfs jaren kunnen duren.
- Om de verspreiding van chikungunya tegen te gaan, moeten we de muggenpopulatie in de gaten houden via burgerwetenschappelijke initiatieven en broedplaatsen verminderen.
Door de klimaatopwarming komen tropische ziektes steeds vaker voor in Europa. Uit een nieuw onderzoek blijkt dat tijgermuggen het virus bij lagere temperaturen kunnen overbrengen dan eerder werd gedacht, waardoor België gevaar loopt.
Lagere temperatuurdrempel
Chikungunya, verspreid door tijgermuggen, is relatief onbekend in deze regio, maar daar kan snel verandering komen. Tigermuggen kwamen zelden voor in Europa door de koudere temperaturen, waardoor ze niet lang genoeg konden overleven om de ziekte over te brengen. De studie, gepubliceerd in het Journal of the Royal Society Interface, houdt rekening met warmere Europese zomers en concludeert dat overdracht van mug naar mens mogelijk is bij een minimumtemperatuur van 13,8 graden Celsius, wat lager is dan eerder werd aangenomen.
Dit betekent dat België tijdens de zomermaanden een risico loopt. Javiera Rebolledo Romero, epidemioloog bij Sciensano, beschrijft aan De Standaard mogelijke symptomen: “Chikungunya gaat meestal gepaard met milde griepachtige symptomen zoals koorts, hoofdpijn en huiduitslag. Gewrichtspijn komt ook vaak voor en kan maanden of zelfs jaren aanhouden, wat het herstel ongemakkelijk maakt.” Ongeveer 40 procent van de geïnfecteerde personen ontwikkelt langdurige artritis. Sterfgevallen zijn zeldzaam maar niet onmogelijk.
Risicogebieden
België heeft nog geen directe chikungunya-infecties gehad. Maar de kans op infecties wordt steeds groter. Onderzoekers hebben risicogebieden geïdentificeerd op basis van het aantal maanden waarin de gemiddelde temperatuur hoger is dan 13,8 graden Celsius. Het grootste deel van België valt in juli en augustus binnen deze risicogebieden, waarbij juni een potentieel gevaar vormt in de Kempen. De Ardennen blijven het enige gebied dat volledig gespaard blijft.
Door de stijgende temperaturen zijn er meer maanden waarin het virus makkelijker kan worden overgedragen. In landen als Griekenland, Italië en Spanje kunnen muggen tot wel zes maanden lang besmettelijk zijn. In Noorwegen en Finland is er maar één maand met gunstige omstandigheden.
Preventie en vaccin
Rebolledo Romero geeft een simpele oplossing: “Waar tijgermuggen zijn, is chikungunya. Om uitbraken te voorkomen, moet je de aanwezigheid van de vector (de overdrager) vertragen.”
Hoewel de toename van tijgermuggen in België onvermijdelijk is, vindt Rebolledo Romero het superbelangrijk om hun activiteit te monitoren via burgerwetenschapsinitiatieven. Sciensano coördineert MEMO+, een platform waar mensen foto’s kunnen uploaden om tijgermuggen te melden. Het Vlaamse ministerie van Volksgezondheid verspreidt dan preventieve maatregelen, zoals het verminderen van stilstaand water, een broedplaats voor muggen.
Professor en vaccinoloog Pierre Van Damme (UAntwerpen) zei aan De Standaard dat Vaccinopolis, een onderzoekscentrum van de universiteit, al vaccins tegen chikungunya ontwikkelde. Hij zegt dat Europa zich bewust is van het probleem en zich inzet voor samenwerkingsverbanden zoals de European Vaccines Hub, die nieuwe kandidaat-vaccins tegen chikungunya gaat beoordelen.