In het kort

• Persoonlijke ervaringen uit de kindertijd bepalen hoe toekomstige leraren pesten zien en ermee omgaan.
• Passieve rollen in de kindertijd kunnen leiden tot onverschillige of ineffectieve leerkrachten.
• Opleidingsprogramma’s moeten concrete interventiestrategieën en systematische ondersteuning bieden.

Een recent onderzoek in Zuid-Afrika wijst uit dat leerkrachten het beroep soms instappen zonder de juiste bagage om met pesten om te gaan, ondanks dat het een wijdverbreid probleem is. In Zuid-Afrika is het probleem acuut: een aanzienlijk deel van de leerlingen is getuige van of slachtoffer van geweld op school. Daardoor beginnen veel aankomende leerkrachten hun opleiding met een persoonlijke geschiedenis van pesten, wat ofwel empathie kan kweken, ofwel kan leiden tot gevoelens van hulpeloosheid en agressie. Dat meldt The Conversation.

Psychologische kader voor interventie

De manier waarop toekomstige leraren dit probleem benaderen, wordt vaak gevormd door de sociale leertheorie, die stelt dat gedrag wordt overgenomen door het imiteren van de thuis- en sociale omgeving. Dit betekent dat leraren in opleiding vaak vooroordelen hebben over pesten, gebaseerd op hun eigen jeugd. De theorie van gepland gedrag suggereert echter dat motivatie en externe steun ook cruciaal zijn; iemand zal eerder effectief ingrijpen als hij of zij zich zelfverzekerd voelt en gesteund wordt door collega’s.

Hoewel leraren in de ideale situatie een katalysator zijn voor positieve verandering, blijkt uit onderzoek dat ze vaak onderschatten hoe vaak pesten eigenlijk voorkomt. Deze kloof kan ertoe leiden dat leerlingen stoppen met het melden van misbruik, omdat ze denken dat hun zorgen genegeerd worden. Om dit te onderzoeken, keek een onderzoeker naar eerstejaars studenten van de lerarenopleiding in Zuid-Afrika. Hij gebruikte een gemengde onderzoeksmethode met meer dan 300 vragenlijsten om te zien hoe hun ervaringen uit hun jeugd hun toekomstige manier van lesgeven zouden kunnen beïnvloeden.

Analyse van rollen uit het verleden en risico’s voor de toekomst

Uit de gegevens bleek dat de meerderheid van deze studenten toeschouwers was geweest, vaak verlamd door de angst om zelf het doelwit te worden. Anderen waren slachtoffer geweest van voortdurend fysiek of emotioneel misbruik, terwijl een kleine minderheid toegaf de dader te zijn geweest, waarbij ze vaak hun status of macht gebruikten om anderen lastig te vallen. Deze bevindingen wijzen op het risico dat nieuwe leraren in de klas automatisch een passieve rol aannemen, in navolging van de passiviteit die ze als kind zagen of meemaakten.

Desondanks geloofde bijna 80 procent van de deelnemers dat hun vroegere worstelingen hen tot meer empathische opvoeders zouden maken. Ze spraken de sterke wens uit om alle incidenten te melden, maar bleven onzeker over de specifieke methoden om dat te doen, waarbij ze opmerkten dat hun eigen vroegere leraren er vaak niet in waren geslaagd dergelijke conflicten op te lossen. Velen zagen pesten als een onvermijdelijke “pandemie” die diepe emotionele verwoesting veroorzaakt, wat een tweestrijd creëert van grote empathie maar ook een risico op emotionele uitputting of woede.

Noodzaak van een systematische hervorming

Uiteindelijk zijn leraren geen onbeschreven blad; hun persoonlijke geschiedenis bepaalt hoe ze het gedrag van leerlingen waarnemen en erop reageren. Als de meerderheid van de nieuwe leraren voormalige omstanders of slachtoffers waren, bestaat het gevaar dat schadelijke machtsverhoudingen en cycli van stilzwijgen op scholen blijven voortduren. Om dit tegen te gaan, moeten lerarenopleidingen kritische reflectie op persoonlijke geschiedenis bevatten en concrete, op bewijs gebaseerde strategieën voor interventie bieden. Bovendien moeten scholen systemische ondersteuning bieden in plaats van de volledige last van pestenpreventie bij beginnende leraren te leggen.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief