In het kort

• Extreme regenval leidt tot riooloverstromingen die Nederlandse open wateren vervuilen.
• Stilstaande grachten vormen een groter gezondheidsrisico dan snelstromende rivieren.
• Officiële zwemgebieden garanderen gecontroleerde waterkwaliteit en veiligheid.

Direct na hevige regenval een duik nemen in een gracht of rivier kan gevaarlijk zijn, omdat zwemmers onbedoeld in verdund rioolwater terecht kunnen komen. In verschillende Nederlandse regio’s, waaronder Utrecht, Amstelveen en Amsterdam, hebben de autoriteiten tot 1 juli een zwemverbod in open water afgekondigd vanwege riooloverstromingen als gevolg van de recente extreme regenval. Dat meldt RTL.

Hoe gecombineerde riolering werkt

De oorzaak van deze verontreiniging ligt in het ontwerp van de Nederlandse rioleringsinfrastructuur. In veel gebieden, met name in historische stadscentra, wordt gebruikgemaakt van „gecombineerde riolering”, wat betekent dat zowel regenwater als huishoudelijk afval via dezelfde leidingen naar zuiveringsinstallaties wordt afgevoerd.

Hoewel deze systemen matige regenval goed aankunnen, kunnen extreme regenbuien – zoals de 60 mm regen die we onlangs hebben gezien – de capaciteit overbelasten. Om te voorkomen dat straten onder water komen te staan, fungeren ‘riooloverlooppunten’ als veiligheidskleppen, die het overtollige mengsel van regenwater en ongezuiverd rioolwater rechtstreeks naar het oppervlaktewater afvoeren.

Gezondheidsrisico’s en stilstaand water

Floris Boogaard, een expert op het gebied van klimaatadaptatie en regenwaterkwaliteit, legt uit dat dit een gezondheidsrisico vormt omdat het overloopwater bacteriën en fecaliën kan bevatten, wat tot ziekte kan leiden.

De mate van risico verschilt per locatie; terwijl snelstromende rivieren verontreinigende stoffen snel wegspoelen, houden stilstaande grachten in oude steden vervuild water vaak langer vast. Bovendien wordt de waterkwaliteit op die specifieke plekken zelden gecontroleerd, omdat mensen daar vaak op niet-officiële plekken zwemmen.

Uitdagingen voor de infrastructuur door klimaatverandering

Hoewel Nederland zijn infrastructuur heeft verbeterd door leidingen uit te breiden en grote ondergrondse opslagbekkens aan te leggen, merkt Boogaard op dat overstorten altijd nodig zullen blijven.

Klimaatverandering zal naar verwachting nog extremere weersomstandigheden met zich meebrengen, waardoor het onmogelijk is om het risico volledig weg te nemen.

Veiligheidsmaatregelen voor zwemmers in open water

Naast rioolwater brengt zwemmen in niet‑aangewezen gebieden nog andere gevaren met zich mee, zoals blauwalgen, verdrinkingsgevaar en lichamelijk letsel door onderwaterafval. Om die redenen raadt de onderzoeker aan om officiële zwemlocaties te gebruiken waar de waterkwaliteit wordt gecontroleerd en waarschuwingsborden staan.

Hoewel hij zwemmen in open water niet volledig afwijst, maakt hij duidelijk dat het publiek zich veel bewuster moet zijn van de risico’s. Hij adviseert zwemmers om die risico’s mee te wegen en tijdens het zwemmen absoluut geen water in te slikken.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief