In het kort

• De opwarming in Europa is twee keer zo snel als het wereldwijde gemiddelde.
• Het energieverbruik voor koeling is tussen 2018 en 2024 met 99 procent omhooggeschoten.
• Extreme hittegolven zetten het elektriciteitsnet onder druk en jagen de elektriciteitskosten de hoogte in.

Het Europese continent warmt twee keer zo snel op als het wereldwijde gemiddelde, waarbij tien landen bovenaan de lijst staan van landen met de grootste temperatuurstijgingen in 2023. Deze klimaatverandering blijkt duidelijk uit recente gegevens van Copernicus, waaruit blijkt dat de drie warmste jaren ooit 2024, 2023 en 2025 waren, met juni 2026 als historische piek voor West-Europa. Dat meldt Euronews.

Daardoor neemt de behoefte aan temperatuurregeling enorm toe, wat leidt tot een enorme stijging van het elektriciteitsverbruik in de hele regio.

Stijging van het energieverbruik voor koeling in huishoudens

Het energieverbruik van huishoudens voor koeling binnen de EU schoot tussen 2018 en 2024 met 99 procent omhoog, van 40,5 duizend naar 80,4 duizend terajoule. Als je naar een langere periode kijkt, is de groei nog opvallender: het verbruik is sinds 2010 met 420 procent gestegen. Hoewel deze cijfers een algemene stijgende trend laten zien, verschilt het groeipercentage per land aanzienlijk.

Oostenrijk kende bijvoorbeeld een enorme stijging van meer dan 1.000 procent, omdat het vanuit een heel laag uitgangspunt begon met het invoeren van koeltechnologieën. Andere landen met een flinke groei zijn Tsjechië met 244 procent en Italië met 193 procent, waarbij Italië laat zien dat de vraag hoog blijft, zelfs in regio’s waar airco al standaard is. Een vergelijkbare verdubbeling van het energieverbruik deed zich voor in Hongarije, Finland, Spanje, Slovenië en Griekenland. Daarentegen zagen grote economieën zoals Frankrijk een bescheiden stijging van 52 procent, terwijl het verbruik in Duitsland vrijwel gelijk bleef met slechts een stijging van 8 procent.

Regionale verschillen in energieafhankelijkheid

Het aandeel van de totale huishoudelijke energie dat wordt gebruikt voor koeling, wordt sterk beïnvloed door de lokale geografie en het klimaat. Terwijl het EU-gemiddelde onder de 1 procent blijft, vertonen bepaalde mediterrane regio’s een veel grotere afhankelijkheid. Cyprus staat bovenaan de lijst, met koeling die 16 procent van het huishoudelijke energieverbruik uitmaakt, op de voet gevolgd door Malta met 15 procent en Albanië met 13,4 procent. Andere landen met een aanzienlijk aandeel zijn onder meer Griekenland met 7,4 procent, evenals Noord-Macedonië, Montenegro, Spanje, Italië en Kroatië, die allemaal een aandeel van meer dan 2 procent hebben.

Grootste verbruikers van koelenergie

Qua totaalverbruik is Italië de grootste verbruiker, met 26,3 duizend terajoule, wat bijna een derde van de totale koelenergie in de EU vertegenwoordigt. Ook Spanje en Griekenland hebben een aanzienlijk aandeel in het totale EU-verbruik, met respectievelijk 17,8 procent en 14,8 procent. Als je de blik verruimt naar kandidaat-lidstaten, komt Turkije in absolute termen naar voren als een van de top drie verbruikers.

Druk op het elektriciteitsnet en marktvolatiliteit

Deze verandering in energiegewoonten zet het elektriciteitsnet onder druk en beïnvloedt de marktprijzen. Tijdens de extreme hitte van juni 2026 schoot de vraag naar elektriciteit omhoog in de vier grootste economieën van Europa, vooral in Frankrijk. Uit gegevens van netbeheerder RTE blijkt dat elke graad temperatuurstijging zorgt voor 1 GW extra vraag, waardoor er tijdens piekhitte mogelijk 14 GW extra nodig is. Deze pieken, in combinatie met tekorten aan aanbod – zoals een lage windenergieopbrengst in Duitsland en minder kernenergie in Frankrijk door warm rivierwater – zorgden ervoor dat de groothandelsprijzen in Duitsland opliepen tot 200 euro per MWh. Hoewel deze pieken in de groothandelsprijzen niet direct invloed hebben op consumenten, kunnen ze uiteindelijk wel leiden tot hogere elektriciteitsrekeningen voor huishoudens.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief