In het kort

• De aardgaskosten zijn met 120 procent omhooggeschoten door een kritiek tekort aan voorraden.
• Geopolitieke verstoringen en hittegolven putten de essentiële wintervoorraden uit.
• Stijgende energieprijzen dreigen een inflatiepiek in de eurozone te veroorzaken.

De Europese aardgasprijzen zijn in de loop van 2026 met 120 procent omhooggeschoten, waardoor het continent in een precaire situatie zit voor de komende winter. Half augustus klom de Nederlandse TTF-benchmark naar ongeveer 63,7 euro per megawattuur. Hoewel deze cijfers ver onder de extreme pieken liggen die we tijdens de energiecrisis van 2022 zagen, is de huidige ontwikkeling zorgwekkend omdat die samenvalt met kritiek lage voorraadniveaus.

Oorzaken van de volatiliteit

Een combinatie van milieu- en geopolitieke factoren zorgt voor deze volatiliteit. Ernstige hittegolven deze zomer hebben de vraag naar elektriciteit doen stijgen, terwijl tegelijkertijd de productie van kern- en waterkracht door droogte wordt belemmerd. Daardoor worden gascentrales ingezet om het energietekort op te vangen, waardoor brandstof wordt verbruikt die eigenlijk gereserveerd zou moeten zijn voor de wintervoorraden. Deze vraag wordt nog verergerd door verstoringen in de aanvoer, zoals langdurige uitval in Noorse gasvelden en de feitelijke afsluiting van de Straat van Hormuz.

Slinkende reserves

Dat er geen vangnet is, blijkt duidelijk uit de cijfers. De opslagniveaus stonden begin augustus op ongeveer 57,1 procent, het laagste niveau ooit voor die tijd van het jaar. Hoewel de EU doorgaans streeft naar 90 procent van de capaciteit – met de mogelijkheid om dat doel te verlagen naar 80 procent – bieden de huidige niveaus weinig bescherming tegen een strenge koudegolf. Hoewel Europa sinds 2021 zijn totale gasafhankelijkheid met 15 procent tot 20 procent heeft weten te verlagen door hernieuwbare energie en efficiëntie, verdwijnt deze vooruitgang tijdens extreme kou, wanneer de vraag naar gas sterk piekt.

Economische gevolgen

Deze energie-instabiliteit ontwikkelt zich tot een bredere economische bedreiging. Omdat stijgingen van de groothandelsprijzen uiteindelijk doorwerken naar de consument, wordt de Europese Centrale Bank geconfronteerd met een mogelijke inflatiepiek. Het tijdschema voor deze overgang verschilt per land; zo ondervindt Nederland vrijwel onmiddellijk prijsstijgingen, terwijl Duitsland en Oostenrijk langer worden beschermd door contracten met een vaste looptijd. Italië wordt als bijzonder kwetsbaar beschouwd vanwege zijn grote afhankelijkheid van gas en de snelle doorberekening van prijsstijgingen.

Risico’s voor het monetaire beleid

Uiteindelijk kunnen deze stijgende kosten het monetaire beleid bemoeilijken. Prognoses wijzen erop dat de totale inflatie in de eurozone eind 2026 zou kunnen oplopen tot 3,5 procent. Dit brengt de ECB in een lastige positie, omdat ze de rente wellicht verder moet verhogen om de door energie veroorzaakte inflatie tegen te gaan, wat de koopkracht van huishoudens mogelijk onder druk zet, net nu de stookkosten in de winter stijgen.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief