In het kort
- In El Salvador vindt een baanbrekend grootschalig proces plaats tegen bijna 500 vermeende leden van de MS-13-bende. Zij worden beschuldigd van duizenden moorden.
- De agressieve anti-bendecampagne van president Bukele heeft de criminaliteit sterk doen dalen. Tegelijk roept ze ook zorgen op over mogelijke mensenrechtenschendingen.
- Dit ongekende proces met anonieme rechters en procedures op afstand kan grote gevolgen hebben voor de strijd van El Salvador tegen bendegeweld.
El Salvador begon maandag met een baanbrekend proces tegen bijna 500 vermeende leden van de beruchte Mara Salvatrucha (MS-13)-bende. Zij zouden tussen 2012 en 2022 duizenden moorden hebben gepleegd. Aanklagers stellen dat de bende in die periode verantwoordelijk is voor naar schatting 29.000 moorden.
Oorlog tegen de bendes in El Salvador
Dit massaproces maakt deel uit van de agressieve anti-bendecampagne van president Nayib Bukele, die onder de noodtoestand sinds 2022 heeft geleid tot de arrestatie van meer dan 91.000 bendeleden. Zijn aanpak heeft de criminaliteit in El Salvador sterk doen dalen en het land getransformeerd van een van de gevaarlijkste in Latijns-Amerika naar een van de veiligste.
Tegelijk krijgt het beleid stevige kritiek van mensenrechtenorganisaties. Er zijn zorgen over het gebrek aan eerlijk proces, meldingen van mogelijke mishandeling in gevangenissen en meer dan 500 overlijdens onder gedetineerden. Ook de massaprocessen zelf krijgen veel kritiek, omdat volgens critici zoals Human Rights Watch en Cristosal het risico bestaat dat ook onschuldige mensen worden veroordeeld.
Rechtszaak tegen MS-13-leiders
Het proces richt zich op leden van verschillende niveaus binnen de MS-13-hiërarchie, van lokale leiders tot nationale kopstukken. Aanklagers stellen dat de bende via haar activiteiten een parallelle staat probeerde op te bouwen, wat de aanklacht van rebellie moet rechtvaardigen.
Anonieme rechters voeren de rechtszaak en volgen de zittingen op afstand via een videoverbinding vanuit de gevangenis. Critici bekritiseren deze werkwijze omdat ze het recht op een eerlijk proces zou kunnen ondermijnen. De uitkomst van dit massaproces kan belangrijke gevolgen hebben voor het rechtssysteem in El Salvador en de strijd tegen bendegeweld.