In het kort

• Mensen passen zich fysiek snel aan aan omgevingen met microzwaartekracht.
• Strakke trainingsschema’s gaan spier- en botverlies tegen.
• Ruimtevluchten zorgen voor structurele veranderingen in het menselijk brein.

De mens heeft miljarden jaren nodig gehad om zich aan te passen aan de specifieke zwaartekracht van de aarde. In de begintijd van de ruimteverkenning bestond er grote angst dat het verlaten van deze omgeving zou leiden tot catastrofale lichamelijke problemen, zoals botinstorting of circulatiestoornissen.

Maar vroege missies met dieren en latere bemande reizen hebben aangetoond dat onze soort in een baan om de aarde kan overleven en zelfs goed kan gedijen.

Fysieke transformatie van ruimtevaart

Ervaren astronauten, zoals Luca Parmitano, een voormalige piloot bij de Italiaanse luchtmacht en toekomstig bemanningslid van Artemis III, beschrijven de ervaring als een ingrijpende fysieke transformatie. Binnen een paar weken na het binnengaan van microzwaartekracht ondergaat het lichaam zichtbare veranderingen; benen worden meestal dunner, terwijl het gezicht ronder wordt.

Deze snelle aanpassing toont het aangeboren vermogen van de mens om zich aan te passen aan een onbekende omgeving, waardoor bemanningsleden zich fysiek in balans voelen met de gewichtloze omgeving.

Fysiologische achteruitgang tegengaan

Tot de goed gedocumenteerde fysiologische gevolgen van ruimtevluchten behoren spierafbraak en calciumverlies in de botten, omdat het lichaam geen weerstand meer hoeft te bieden aan de zwaartekracht. Zelfs het hart ondergaat veranderingen, en vocht verschuift naar het bovenlichaam, wat de kenmerkende zwelling in het gezicht bij astronauten veroorzaakt.

Om deze effecten tegen te gaan en ervoor te zorgen dat ze bij terugkeer op aarde nog kunnen lopen, moeten astronauten zich aan strikte dagelijkse trainingsroutines houden. Ondanks deze inspanningen kan het herstel slopend zijn; soms duurt het jaren voordat de botdichtheid weer normaal is.

Gewichtloosheid

Hoewel het fysieke verval goed bekend is, blijft de invloed van gewichtloosheid op de hersenen een groot mysterie. Dr. Alessandro Alcibiade, een vluchtarts bij de ESA, benadrukt dat het behoud van de cognitieve functies het allerbelangrijkste aspect van elke missie is.

Eerder onderzoek, zoals de studie naar de tweelingbroers Scott en Mark Kelly, wees uit dat cognitieve vaardigheden tijdens een missie weliswaar stabiel blijven, maar na terugkeer op aarde enkele maanden lang kunnen achteruitgaan.

Hersenherbedrading

Een recente uitgebreide analyse van Birkbeck, University of London, heeft nieuw licht op deze kwestie geworpen. Door gegevens te combineren uit 15 verschillende beeldvormingsonderzoeken met bijna 400 proefpersonen, waaronder zowel astronauten als deelnemers aan simulaties op aarde, ontdekten onderzoekers aanzienlijke neuroplasticiteit.

Professor Elisa Raffaella Ferrè merkt op dat microzwaartekracht zowel functionele als structurele veranderingen teweegbrengt in specifieke delen van de hersenen, wat laat zien hoe de hersenen zichzelf herbedraden bij afwezigheid van zwaartekracht.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief