In het kort

• Stijgende oceaantemperaturen zorgen wereldwijd voor een sterke toename van dodelijke ‘vleesetende’ bacteriële infecties.
• Verschillende ziekteverwekkers, zoals Vibrio en Streptococcus, zorgen voor snelle weefselsterfte en hoge sterftecijfers.
• Via satellietmonitoring wordt nu de verspreiding van bacteriën gevolgd om de volksgezondheid en de economieën langs de kust te beschermen.

Wereldwijde gezondheidsinstanties houden een sterke toename in de gaten van ernstige infecties die worden veroorzaakt door vleesetende bacteriën, hoewel deze term een vereenvoudiging is van necrotiserende fasciitis. Bij deze aandoening gaat het om een snelle afbraak van huid- en spierweefsel, waardoor vaak spoedamputaties nodig zijn. Hoewel de bijnaam hetzelfde is, werken de betrokken ziekteverwekkers, Vibrio vulnificus en Streptococcus pyogenes van groep A, via totaal verschillende mechanismen. Dat meldt Euronews.

Het gevaar van mariene bacteriën

Vibrio vulnificus is een mariene bacterie die voorkomt in warm water met een laag zoutgehalte. Mensen lopen deze bacterie meestal op door het eten van rauwe schelpdieren, zoals oesters, of wanneer de bacterie via open wonden je lichaam binnendringt. Terwijl gezonde mensen er meestal alleen last van hebben in hun maag, is de infectie dodelijk voor mensen met een verzwakt immuunsysteem, diabetes of een leverziekte. Volgens het CDC leidt 20 procent van de ernstige gevallen binnen enkele dagen tot de dood door sepsis en weefselsterfte.

De dreiging van Streptococcus pyogenes

Streptococcus pyogenes wordt daarentegen niet via zeewater overgedragen, maar via huidletsels of ademhalingsdruppeltjes. De meest dodelijke vorm is het streptokokken-toxisch-shocksyndroom (STSS), met een sterftecijfer van ongeveer 30 procent. Het is te behandelen met gangbare antibiotica zoals amoxicilline en penicilline. Het aantal kritieke gevallen is de afgelopen jaren flink toegenomen.

Wereldwijde stijging van ernstige gevallen

Regionale gegevens laten een zorgwekkende trend zien. In de Verenigde Staten komen Vibrio-infecties vooral voor in het zuiden. In Florida en Louisiana is het aantal sterfgevallen sterk gestegen. Zo zorgde orkaan Helene in 2024 voor een golf van gevallen, en zag Louisiana in augustus 2025 een stijging van 400 procent in het aantal sterfgevallen. In Azië heeft Japan een ongekende stijging van STSS meegemaakt. Terwijl het aantal gevallen in het verleden jaarlijks tussen de 100 en 200 lag, waren er in 2024 al voor het midden van het jaar bijna 1.000 besmettingen.

Verspreiding door Europa

Ook in Europa zie je een toename van infecties die via de zee worden overgedragen. Terwijl het jaarlijkse aantal gevallen tussen 2014 en 2017 gemiddeld 126 bedroeg, zorgde een hittegolf in 2018 ervoor dat dit aantal verdrievoudigde, vooral in de Baltische landen. Spanje heeft een geschiedenis van Vibrio-uitbraken die verband houden met lokale zeevruchten, met aanzienlijke incidenten die al tientallen jaren in Galicië worden geregistreerd. Het ECDC waarschuwde voor een seizoen met hoog risico tegen 2026, omdat de bacterie zich uitbreidde naar de Middellandse Zee.

Klimaatverandering als katalysator

De belangrijkste oorzaak van deze verspreiding is de stijgende temperatuur van de oceanen. Vibrio gedijt goed in water tussen de 20 °C en 35 °C. Naarmate het zeewater warmer wordt – en de Europese wateren warmen vier tot zeven keer sneller op dan het wereldwijde gemiddelde – trekken deze bacteriën naar voorheen koude breedtegraden. Bovendien neemt de bacteriële concentratie toe naarmate het watervolume door de warmte afneemt.

Voorspellende monitoring en voedselveiligheid

De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid voorspelt dat klimaatverandering wereldwijd zal leiden tot een hogere prevalentie van deze bacteriën in zeevruchten. Om dit tegen te gaan, maakt het ECDC nu gebruik van satellietmonitoring van zoutgehalte en temperatuur om realtime risicokaarten te maken.

Economische gevolgen en vooruitzichten

Naast de medische crisis is er ook een aanzienlijke economische dreiging. Omdat de Middellandse Zee een van de belangrijkste toeristische bestemmingen ter wereld is, kunnen gezondheidswaarschuwingen leiden tot strandafsluitingen en financiële verliezen voor de horecasector. Experts suggereren dat deze bacteriën symptomen zijn van een grotere ecologische onbalans, veroorzaakt door vervuiling en opwarming. Aangezien het aantal Vibrio-infecties wereldwijd sinds het begin van het millennium met meer dan 84 procent is gestegen, kan wat ooit een zeldzaam, seizoensgebonden verschijnsel was, tegen 2050 uitgroeien tot een permanente crisis voor de volksgezondheid.

(mv)

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief