In het kort

• President Hakainde Hichilema gaat voor een tweede termijn, ondanks de stijgende kosten van levensonderhoud.
• Mundubile leidt de Tonse-alliantie om op te komen voor de arbeidersklasse.
• Er doen veertien kandidaten mee, maar de strijd draait eigenlijk om twee personen.

Bij de komende presidentsverkiezingen in Zambia doen 14 kandidaten mee, waaronder de huidige president, twee voormalige ministers en een doorgewinterde journalist. Ondanks het grote aantal kandidaten wordt de strijd vooral gezien als een race tussen twee hoofdkandidaten.

Economische strijd van de zittende president

De zittende president, Hakainde Hichilema, vaak ‘HH’ genoemd, streeft naar een tweede termijn van vijf jaar. Na vijf mislukte pogingen wist hij in 2021 een beslissende overwinning te behalen door in te spelen op de wijdverbreide frustratie over de economische instabiliteit.

Sinds zijn aantreden heeft de 64-jarige zich gericht op het herstellen van de staatsfinanciën en het beheren van de staatsschuld. Hoewel deze macro-economische inspanningen worden gewaardeerd, vinden veel burgers dat de hoge kosten van dagelijkse benodigdheden nog steeds een flinke last vormen. Tijdens zijn campagne gebruikte Hichilema de jeugdige slogan ‘Salt Sana’, waarmee hij de kiezers aanmoedigde om meer ‘smaak’ aan de regering te geven door hem weer aan de macht te brengen.

Van veejongen tot president

Hichilema’s persoonlijke geschiedenis is een belangrijk onderdeel van zijn publieke imago. Ondanks dat hij nu een rijke ondernemer is met diverse investeringen in toerisme, gezondheidszorg en financiën, benadrukt hij zijn arme jeugd als ‘veejongen’ die vroeger zonder schoenen naar school ging. Hij heeft een diploma economie van de Universiteit van Zambia en een MBA van de Universiteit van Birmingham. Zijn politieke carrière is niet zonder tegenslagen verlopen; in 2017 zat hij vier maanden in de gevangenis op beschuldiging van verraad – die uiteindelijk werden verworpen – na een confrontatie met een presidentiële autocolonne. Onlangs kreeg zijn regering echter kritiek van organisaties als Human Rights Watch omdat ze activisten en journalisten zouden onderdrukken.

Opkomst van de Tonse Alliance

Aan het hoofd van de oppositie staat de 55-jarige advocaat Mundubile, die de Tonse Alliance vertegenwoordigt. Deze coalitie is gevormd door verschillende anti-regeringsgroeperingen die de zittende president uit zijn ambt willen zetten. Mundubile, een voormalig minister en al jarenlang vertegenwoordiger van de regio Mporokoso, was eerder fractieleider van de oppositie in het parlement.

Hij heeft de nadruk in zijn programma gelegd op de ontberingen van de arbeidersklasse en beweert dat Hichilema, door zich te richten op structurele economische veranderingen, de directe behoeften van gezinnen in moeilijkheden over het hoofd heeft gezien.

Uitdagingen en allianties binnen oppositie

Mundubile’s kandidatuur volgt op een periode van onrust binnen de oppositie na het overlijden van Edgar Lungu in 2025. Hoewel hij grote menigten heeft weten te trekken, denken analisten dat zijn grootste uitdaging zal zijn om jonge kiezers voor zich te winnen en afstand te nemen van de mislukkingen van de vorige regering. Zijn runningmate is Makebi Zulu, een voormalig parlementslid en woordvoerder van de familie Lungu.

Daarnaast wordt de Citizens First-partij geleid door een 50-jarige voormalige minister van Buitenlandse Zaken die voor de tweede keer een gooi doet naar het presidentschap. Nadat hij zich in 2019 van de PF had afgescheiden vanwege zorgen over bestuur en corruptie, wil hij een ander alternatief bieden dan de gangbare opties. Hij gaat de race echter in als underdog, aangezien hij bij de vorige verkiezingen minder dan één procent van de totale stemmen wist te behalen.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief