In het kort
- Astronomen zijn druk bezig met het onderzoeken van de mysterieuze ‘kleine rode stipjes’ (LRD’s).
- Verdere waarnemingen wijzen erop dat groeiende zwarte gaten een waarschijnlijke verklaring zijn.
- De schaarste aan LRD’s in de buurt van ons melkwegstelsel maakt het onderzoek ernaar uitdagend.
De James Webb-ruimtetelescoop (JWST) heeft intrigerende beelden vastgelegd van mysterieuze rode stipjes die verspreid zijn over zijn waarnemingen. Deze raadselachtige objecten, ook wel ‘little red dots’ (LRD’s) genoemd, hebben astronomen voor een raadsel gesteld, die graag hun geheimen willen ontrafelen.
Vroege theorieën
Sinds de lancering van de JWST vier jaar geleden zijn er honderden van deze raadselachtige LRD’s opgedoken in de beelden van de verre ruimte. Hun oorsprong blijft een wetenschappelijk raadsel, wat aanleiding heeft gegeven tot talloze studies in een poging hun aard te ontcijferen. Professor Jenny Greene van Princeton University beschrijft ze bij CNN als “een mysterie” dat anders is dan alles wat ze in haar carrière is tegengekomen.
Een vroege hypothese suggereerde dat de puntjes misschien massieve sterrenstelsels uit het vroege heelal waren, of zwarte gaten gehuld in stof. Verdere waarnemingen hebben deze eerste aannames echter op losse schroeven gezet. Dit leidde tot verschillende nieuwe theorieën, waarvan er veel nog steeds met zwarte gaten te maken hebben. Greene gelooft dat een groeiend zwart gat de meest waarschijnlijke verklaring is op basis van de huidige waarnemingen. Daarnaast ziet ze ook in dat er geheel nieuwe ontdekkingen mogelijk zijn.
Oorsprong naam
De term ‘little red dots’ is bedacht door Jorryt Matthee, hoofd van de onderzoeksgroep astrofysica van sterrenstelsels aan het Institute of Science and Technology Austria. De naam verwijst naar hoe ze eruitzien op JWST-beelden: kleine, felrode puntjes. Eerdere telescopen hadden niet de resolutie en gevoeligheid in langere infraroodgolflengten om ze te detecteren.
De roodachtige tint van LRD’s wordt toegeschreven aan twee factoren: de enorme afstanden waar ze zich bevinden en de aanwezigheid van waterstofgas. Terwijl licht van verre objecten door het uitdijende heelal reist, wordt het uitgerekt tot langere golflengten. Dit resulteert in een roodverschuiving. Bovendien suggereert de inherente roodheid dat deze objecten omgeven zijn door waterstofgas in plaats van stof, zoals aanvankelijk werd gedacht.
Zoektocht naar nabije LRD’s
De schaarste aan LRD’s in de buurt van ons melkwegstelsel vormt een uitdaging voor het onderzoek ernaar. Hoewel er duizenden zijn gedetecteerd in het vroege heelal, zijn er slechts drie gevonden die relatief dichter bij de aarde liggen. Het analyseren van deze nabije LRD’s zou cruciale inzichten kunnen opleveren in hun aard. Matthee suggereert dat ze mogelijk een “ontbrekende schakel” vormen in het begrijpen van de vorming van superzware zwarte gaten, en mogelijk hun vroegste stadia onthullen.