In het kort

• Een Nederlands proefproject om straatintimidatie tegen te gaan heeft geen noemenswaardige resultaten opgeleverd.
• Strenge wettelijke criteria en meldingsplichten beschermen de daders in plaats van de slachtoffers.
• Lokale bestuurders zetten de proef voort om seksuele intimidatie publiekelijk te veroordelen.

Een tweejarig proefproject in zeven Nederlandse gemeenten, bedoeld om seksuele intimidatie en catcalling op straat tegen te gaan, heeft nauwelijks resultaten opgeleverd.

Volgens een onderzoek van het AD leidde het initiatief tijdens de looptijd tot slechts zes boetes, wat suggereert dat de huidige aanpak van handhaving niet effectief is.

Kader van het proefprogramma

Hoewel Nederland dergelijk gedrag op één juli 2024 officieel strafbaar heeft gesteld, maakte dit specifieke proefprogramma gebruik van gespecialiseerde handhavers om aangifte te doen.

Deze zaken beoordeelt het Openbaar Ministerie om te bepalen of strafrechtelijke vervolging gerechtvaardigd is. Die vervolging kan leiden tot boetes tot 10.300 euro of drie maanden gevangenisstraf.

De daadwerkelijke resultaten van deze aangiften zijn schaars. In Utrecht zijn drie personen bestraft, waarvan er één twee dagen in de gevangenis heeft gezeten omdat hij niet kon betalen. In Arnhem is één boete opgelegd, terwijl acht andere zaken nog in behandeling zijn. In Rotterdam gaven omstanders één persoon vier keer aan, wat leidde tot een boete van 280 euro, waarvan een deel voorwaardelijk is.

Van de steden die later aan de proef meededen, werd in Almere één boete opgelegd, terwijl er in Heerlen en Tilburg geen enkele boete werd opgelegd, ondanks dat er in Tilburg nog verschillende zaken in behandeling zijn. In Dordrecht wordt een zaak over het lastigvallen van een agent nog steeds door de politie behandeld.

Strenge voorwaarden bemoeilijken handhaving

Lokale ambtenaren geven toe dat het experiment zijn doelen niet heeft gehaald. Pascal Lansink-Bastemeijer, wethouder in Rotterdam, merkte op dat de criteria voor ingrijpen veel te beperkend zijn. Volgens de huidige regels moet intimidatie seksueel gemotiveerd zijn en als beangstigend of opdringerig worden beschouwd om te kunnen worden aangepakt.

Bovendien moeten agenten het gedrag drie keer zien voordat ze een officieel rapport mogen indienen. Dit betekent dat mensen die anderen maar één of twee keer lastigvallen, straffeloos blijven. Lansink-Bastemeijer vond dat het juridische kader nu in het voordeel van de daders is en juist versoepeld moet worden om slachtoffers voorop te stellen.

Toezegging tot voortzetting van de actie

Ondanks deze tekortkomingen zijn de deelnemende steden van plan om door te gaan met het programma. Een vertegenwoordiger uit Utrecht zei dat het voortzetten van de proef een publieke verklaring is dat dergelijk gedrag onaanvaardbaar is.

Ook ambtenaren in Heerlen merkten op dat, hoewel handhaving alleen het probleem niet kan uitbannen, het een noodzakelijk middel blijft voor wanneer ingrijpen nodig is.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief