In het kort

• Onderzoekers hebben in de Democratische Republiek Congo een nieuwe primatensoort ontdekt: de Likweli.
• Uit genetische analyse blijkt dat deze aap met roze mond zich onderscheidt van zijn naaste verwanten.
• Er zijn dringende beschermingsmaatregelen nodig om de soort te beschermen tegen ontbossing en de jacht.

Onderzoekers hebben een tot nu toe onbekende primatensoort geïdentificeerd die leeft in de tropische regenwouden van de Democratische Republiek Congo. Deze zwarte aap valt op door een opvallende roze-oranje tint rond zijn mond. Hoewel het dier al in 2008 voor het eerst op camera werd vastgelegd, is pas onlangs bevestigd dat het om een nieuwe soort colobus-aap gaat, na uitgebreide genetische analyses en verdere veldwaarnemingen. De bevindingen zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS One.

Ontdekking van de Likweli

Het dier heeft officieel de naam Colobus congoensis gekregen, maar wordt in de volksmond de Likweli genoemd, een naam die afkomstig is van de lokale Balanga-gemeenschap. Deze zeldzame primaat leeft in een afgelegen deel van de Congolese jungle, vooral in de buurt van de Lomami-rivier, waar tussen 2018 en 2022 iets meer dan honderd waarnemingen zijn geregistreerd. Door zijn schuwe karakter en voorkeur voor de hoge boomkruinen van oerbossen bleef de Likweli voor de meeste mensen onopgemerkt.

De lokale dorpelingen kenden het dier nauwelijks, en hoewel sommige jagers het wel eens hadden gezien, hadden ze er geen specifieke naam aan gegeven. Junior Amboko, een onderzoeker die bij het onderzoek betrokken was, merkte op dat de roep van de aap – vergelijkbaar met die van andere colobusapen – vaak bij zonsopgang te horen is, maar dat je het dier zelf zelden ziet.

Genetische en fysieke verschillen

Hoewel de Likweli nauw verwant is aan de zwarte colobus (Colobus satanas), wijzen genetische gegevens erop dat de twee takken miljoenen jaren geleden uit elkaar zijn gegroeid. De nieuwe soort onderscheidt zich van zijn verwant door zijn gebitsstructuur, schedelvorm, totale grootte en geluiden. Bovendien lijkt hun dieet te verschillen; terwijl de zwarte colobus veel zaden eet, is de Likweli waarschijnlijk afhankelijk van andere bosbronnen.

Dringende noodzaak tot bescherming

Natuurbeschermers raden aan om de Likweli als bedreigde soort aan te merken. Hoewel een groot deel van zijn leefgebied in het Lomami Nationaal Park ligt, worden andere gebieden bedreigd door jacht, menselijke ingrepen en ontbossing. Volgens het onderzoeksteam laat deze ontdekking zien dat er in de bossen van Centraal-Afrika nog een enorme hoeveelheid ongedocumenteerde biodiversiteit te vinden is.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief