In het kort

• Verstoorde circadiane ritmes versnellen leeftijdsgebonden spierverlies.
• Onregelmatige slaap en ploegendienst verdubbelen het risico op sarcopenie.
• Chronische ontstekingen en een verstoorde biologische klok zorgen voor een destructieve vicieuze cirkel.

Deskundigen trekken de opvatting in twijfel dat de afname van spiermassa bij ouderen een onvermijdelijk onderdeel van het ouder worden is. Een recente analyse van het West China Hospital van de Sichuan-universiteit suggereert dat de verstoring van het circadiane ritme van het lichaam, de interne 24-uurs biologische klok, een belangrijke maar vaak over het hoofd geziene oorzaak kan zijn van sarcopenie, een aandoening die wordt gekenmerkt door het verlies van fysieke kracht en spiervolume.

Meer onderzoek nodig

Hoewel sarcopenie slechts een klein percentage van de volwassenen van in de 60 treft, stijgt de prevalentie dramatisch bij 80-plussers, waarbij tot de helft van die groep er last van heeft.

Omdat de FDA nog geen medicijn voor deze aandoening heeft goedgekeurd, stellen de onderzoekers dat er meer onderzoek naar de biologische klok nodig is om de huidige kenniskloof te dichten.

Biologische klok

De biologische klok is niet gecentraliseerd, maar zit in elke cel via specifieke genen die een dagelijkse activiteitscyclus regelen. In spierweefsel zorgen deze genen voor cruciale functies, zoals energieproductie, de aanmaak en afbraak van eiwitten, insulinehuishouding en het afvoeren van celafval.

Als deze ritmes worden verstoord, werken de processen die de spiergezondheid in stand houden niet meer goed; zo raken de eiwitten die spierweefsel afbreken hun normale timing kwijt, en worden de celstructuren die verantwoordelijk zijn voor energieproductie minder talrijk en minder efficiënt.

Metabole gevolgen

Ook de metabolische gezondheid hangt nauw samen met deze interne ritmes. Aangezien skeletspieren verantwoordelijk zijn voor het opnemen van het grootste deel van de bloedsuiker na het eten, kan een slecht werkende moleculaire klok leiden tot insulineresistentie.

Dit proces, waarbij het eiwit SIRT1 betrokken is, zorgt ervoor dat suiker niet als brandstof wordt gebruikt en in het bloed blijft circuleren.

Invloed van levensstijl

Gegevens uit de praktijk benadrukken het gevaar van onregelmatige werktijden. Uit Zuid-Korea blijkt dat mensen die in ploegendienst werken bijna twee keer zoveel kans hebben op sarcopenie als mensen met vaste werktijden, waarbij het risico het hoogst is bij mensen met onvoorspelbare werktijden.

Bovendien zijn ‘nachtbrakers’ vatbaarder voor spierverlies en stofwisselingsproblemen dan ‘vroege vogels’. Onderzoek wijst ook op een wankel evenwicht wat slaap betreft; zowel te veel als te weinig slaap gaat gepaard met slechtere spierresultaten.

Omgevingsfactoren

Omgevingsfactoren, zoals kunstlicht ’s nachts, maken het probleem nog erger. Studies bij dieren laten zien dat lichtvervuiling insulineresistentie kan veroorzaken en de ritmische expressie van spiergenen kan verstoren.

Ten slotte benadrukt het overzicht een gevaarlijke synergie tussen verstoring van het circadiane ritme en ‘inflammaging’, een toestand van aanhoudende, lichte systemische ontsteking. Deze twee krachten zorgen voor een destructieve vicieuze cirkel: verstoorde biologische klokken zorgen voor een toename van ontstekingsmarkers, die op hun beurt de functie van klokgenen nog verder onderdrukken, waardoor de afbraak van spierweefsel versnelt.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief