Uit een recent onderzoek van VRT NWS blijkt dat meer dan de helft van de Vlamingen liever geen moskee in hun buurt ziet. Daarnaast geeft een aanzienlijk deel van de respondenten aan bezorgd te zijn over ideeën rond zogenaamde ‘omvolking’, een term die de voorbije jaren vaker opduikt in het publieke debat.
De Foto van Vlaanderen is een onderzoek van Profacts, dat in opdracht van VRT NWS wordt gedaan. Dit onderzoek focust zich maatschappelijke thema’s bij Vlamingen. Bij dit onderzoek zijn er 2.261 mensen bevraagd. De steekproef is zeer representatief: geslacht, leeftijd, opleiding en provincie.
Uit het recente onderzoek blijkt dat de resultaten grotendeels aansluiten bij eerdere edities. Culturele diversiteit blijft een thema dat Vlamingen sterk verdeelt. Vooral oudere en kortgeschoolde respondenten staan kritischer tegenover onderwerpen zoals migratie, islam en asiel. Jongere Vlamingen tonen zich doorgaans ontvankelijker, wat volgens onderzoekers samenhangt met het feit dat zij opgroeien in een meer diverse samenleving. In het algemeen geldt dat mensen die regelmatig in contact komen met personen van een andere achtergrond, daar positiever tegenover staan.
Zorgen over islam
Uit het onderzoek blijkt dat 60 procent van de Vlamingen zich zorgen maakt over de aanwezigheid van de islam in Vlaanderen. Vooral bij mensen van middelbare leeftijd en 65‑plussers liggen die scores hoog. Jongeren tussen 12 en 17 jaar scoren lager, al is er volgens de onderzoekers wel een stijgende tendens zichtbaar.
Ook de stelling dat Vlamingen op termijn zouden worden ‘vervangen’ door migranten krijgt opvallend veel bijval: in bijna elke leeftijdscategorie gaat het om ongeveer 60 procent van de respondenten. Daarnaast is er bij veel Vlamingen weerstand tegen de komst van een moskee in de directe omgeving. Vooral jongeren tussen 12 en 17 jaar en 45‑plussers scoren daar hoog, opnieuw rond de 60 procent. Bij jongeren tussen 18 en 24 jaar ligt dat cijfer veel lager, rond 18 procent.
Volgens moraalfilosoof Patrick Loobuyck (UAntwerpen/UGent) tonen de resultaten dat veel Vlamingen worstelen met snelle maatschappelijke veranderingen.
Theorie vindt oorsprong in extreemrechtse kringen
Meerderheid van de Vlamingen heeft angst om ‘omvolkt’ te worden. Deze angst komt voort uit theorieën van radicale- extreemrechtse bewegingen. De theorie beweert dat de westerse bevolking zal vervangen worden door een niet-westerse cultuur, vooral de islam. De Franse krant Le Figaro schreef vorig jaar een reportage over de islam in België. Recent gebruikte de Nederlandse politicus Gidi Markuszower de term ‘omvolking’ tijdens een demonstratie in Loosdrecht. De term komt van het Duitse woord Omvulkung en dat betekende het germaniseren van door nazi’s veroverde gebieden. Dus dat de Duitse bevolking de plaatselijke bevolkging zou moeten vervangen.
Het onderzoek toont ook tegenstellingen rond taalgebruik. Sommige Vlamingen hebben moeite met aanpassingen van woorden en benamingen. Mensen van 18 tot 24 jaar scoren het laagste bij stelling dat een tante op een feest het n-woord mag zeggen. Oudere generaties scoren hoger over de aanvaardbaar van dat woord. Ook de discussie rond kerstmarkten blijft een hete hangijzer. Zo’n 57 procent van de Vlamingen is voor het behoud de term ‘kerstmarkt’. Dit komt voornamelijk voor bij oudere generaties, terwijl jongeren al wat meer voor openstaan voor inclusievere benamingen zoals ‘wintermarkt’.
