In het kort
- China schrapt invoerheffingen voor 53 Afrikaanse landen, in een poging de handelsbanden te versterken en de invloed van de VS te overtreffen.
- Deze stap zal de Afrikaanse landbouwexport waarschijnlijk een boost geven, maar lost de bestaande handelsonevenwichtigheid in het voordeel van China niet op.
- Hoewel er nieuwe marktkansen ontstaan, hangt duurzame groei in Afrika af van industrialisatie en diversificatie, zodat er niet alleen grondstoffen worden geëxporteerd.
China heeft een belangrijke verschuiving in zijn handelsbeleid ten opzichte van Afrika aangekondigd door de invoerheffingen voor alle Afrikaanse landen, op één na (Eswatini), af te schaffen. Dit nul-tariefregime, dat in december 2024 aanvankelijk voor 33 minst ontwikkelde landen werd ingevoerd, zal nu tot april 2028 voor 53 landen gelden. Dat meldt BBC.
Strategische zet
Terwijl Peking deze stap viert als een bewijs van zijn toewijding aan het versterken van de economische banden met Afrika, bieden analisten een genuanceerder perspectief. Ze erkennen de strategische intentie van China om zijn soft power te vergroten en zichzelf te positioneren als een betrouwbare handelspartner in vergelijking met de Verenigde Staten, die onlangs invoerheffingen hebben opgelegd aan sommige Afrikaanse landen.
De uitbreiding van het Chinese belastingvrije beleid zal naar verwachting de landbouwexport uit Afrika stimuleren, wat mogelijk armoede en honger kan verminderen. Er blijven echter zorgen bestaan over de bestaande onevenwichtigheid in de Chinees-Afrikaanse handel, waarbij de Chinese export die van Afrika ver overstijgt. Vorig jaar nam dit tekort met 65 procent toe tot ongeveer 102 miljard dollar (bijna 87 miljard euro).
Meer dan alleen tarieven
Hoewel het nul-tariefbeleid kansen biedt voor Afrikaanse landen, vooral voor landen met een gevestigde exportcapaciteit, vertellen experts dat het geen oplossing biedt voor diepere structurele problemen die de economische ontwikkeling op het hele continent belemmeren.
Afrika’s afhankelijkheid van de export van grondstoffen en de beperkte industriële capaciteit vragen om bredere hervormingen die verder gaan dan alleen tariefverlagingen. Analisten denken dat de voordelen op de lange termijn afhangen van het vermogen van Afrika om de productie uit te breiden, de export te diversifiëren en hogerop te komen in de waardeketen.
Nieuwe marktkansen
Veranderende consumentenvoorkeuren in China kunnen nieuwe marktniches creëren voor Afrikaanse producenten. De groeiende vraag naar koffie en noten biedt veelbelovende mogelijkheden voor Afrikaanse exporteurs.
Economen waarschuwen echter om niet uitsluitend te vertrouwen op markttoegang voor duurzame groei. Ze zeggen de noodzaak van strategisch industriebeleid om de Afrikaanse economie te transformeren van de export van grondstoffen naar de productie van eindproducten, waardoor hardnekkige handelstekorten worden aangepakt en binnenlandse inkomsten worden gestimuleerd. Men ziet het uitsluiten van Eswatini van het nul-tariefregime algemeen als een politieke zet van China. Eswatini onderhoudt namelijk diplomatieke banden met Taiwan, dat Peking als een afgescheiden provincie beschouwt.
Analisten denken dat deze stap laat zien dat China bereid is zijn economische invloed te gebruiken om zijn geopolitieke agenda te bevorderen en landen onder druk te zetten om de banden met Taiwan te verbreken. Door Eswatini te isoleren, wil China laten zien wat de mogelijke gevolgen zijn als je je niet aan zijn doelstellingen op het gebied van buitenlands beleid houdt.