In het kort
- De tentoonstelling Postkoloniaal? legt op indringende wijze de wrede erfenis van het Europese kolonialisme bloot, evenals de verwoestende gevolgen daarvan voor inheemse bevolkingsgroepen.
- Aan de hand van kaarten, citaten en historische documenten belicht de tentoonstelling de omvang van de koloniale overheersing en de complexe strijd voor onafhankelijkheid.
- De tentoonstelling sluit af met een waarschuwing over neokolonialisme, waarbij de voortdurende jacht van de EU op grondstoffen in Afrika wordt belicht.
De tentoonstelling Postkoloniaal? in het Huis van de Europese Geschiedenis in Brussel gaat in op de erfenis van het Europese kolonialisme. Deskundigen stellen dat kolonisatie vanaf de 15de eeuw Europese landen heeft verrijkt, terwijl het veel leed heeft veroorzaakt bij inheemse bevolkingsgroepen.
Piek van de Europese koloniale macht
Het museum, gevestigd in een opvallend art-decogebouw dat vroeger een tandartspraktijk was, bekijkt dit onderwerp op een kritische manier. Kolonialisme wordt voorgesteld als een aantasting van de menselijke waardigheid. De tentoonstelling toont het hoogtepunt van de Europese koloniale macht vlak voor de Eerste Wereldoorlog, toen landen als Groot-Brittannië, Frankrijk en België grote gebieden in Afrika, Azië, Amerika en Oceanië controleerden.
Kaarten van deze koloniale gebieden tonen de grote omvang van de Europese overheersing. Een citaat van Leopold II van België laat de ambitie achter het kolonialisme zien: “België moet een kolonie hebben.” De tentoonstelling gaat ook in op het dekolonisatieproces na de Tweede Wereldoorlog, dat op gang kwam door de bijdrage van koloniale soldaten die samen met Europese troepen vochten.
Strijd voor onafhankelijkheid
Documenten van belangrijke gebeurtenissen zoals het Pan-Afrikaanse Congres en de Conferentie van Bandung tonen de strijd voor onafhankelijkheid. De tentoonstelling laat ook zien dat dekolonisatie ingewikkeld was. Europese landen steunden wel het idee van zelfbeschikking, maar hielden tegelijk racistische systemen in stand.
Een ander deel gaat over de rol van het kolonialisme bij de vorming van de Europese Unie. Het idee van “Eurafrika” moest een tegenwicht vormen voor landen als de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Tegelijk wilde het ook de onafhankelijkheidsbewegingen in de kolonies afremmen.
Kritiek op hedendaagse Europese rol
De tentoonstelling eindigt met een vergelijking tussen koloniale praktijken uit het verleden en het heden. Europa presenteert zich als een gebied van vrede, maar de zoektocht naar grondstoffen in Afrika roept vragen op over neokolonialisme. Het Global Gateway-project van de EU, bedoeld om te investeren in infrastructuur in voormalige koloniën, wordt gezien als een reactie op het Chinese Belt and Road-initiatief.
De tentoonstelling biedt veel inzicht in de geschiedenis van het kolonialisme, maar gaat minder in op de huidige politieke discussies rond neokolonialisme. Dat valt extra op door de ligging van het museum dicht bij de Europese Commissie, waar beslissingen worden genomen die invloed hebben op Afrika.