In het kort

• De EU heeft de gratis emissierechten verlengd tot 2038 om het concurrentievermogen van bedrijven te beschermen.
• Critici zeggen dat deze concessies vervuilers belonen en de noodzakelijke groene transitie vertragen.
• Nieuwe luchtvaartbelastingen houden geen rekening met langeafstandsvluchten, waardoor er een enorme maas in de wet ontstaat voor de grootste vervuilers.

De Europese Unie heeft haar belangrijkste klimaatstrategie aangepast, maar die beslissing zorgt voor discussie. Critici vrezen dat de veranderingen de strijd tegen de uitstoot van broeikasgassen kunnen vertragen. Sinds 2005 verplicht het Emissiehandelssysteem (ETS) energiecentrales en industriële bedrijven om emissierechten te kopen voor elke ton CO₂ die ze uitstoten. Het systeem halveerde de uitstoot in de betrokken sectoren en bracht meer dan 270 miljard euro op voor energiemodernisering en groene innovatie.

Voorgestelde verlenging van gratis emissierechten

Ondanks deze successen heeft de Europese Commissie onlangs aangegeven dat veranderende mondiale economische en geopolitieke druk een te zware last op EU-bedrijven legt. Om dit te verlichten, stellen de nieuwe voorstellen voor om de toewijzing van gratis emissierechten te verlengen tot 2038, waardoor de oorspronkelijke deadline van 2034 voor het afschaffen ervan wordt uitgesteld. Bovendien is het de bedoeling om 80 procent van deze gratis emissierechten toe te kennen aan bedrijven die alleen maar een decarbonisatiestrategie voorleggen, terwijl de laatste 20 procent pas wordt uitgegeven nadat er daadwerkelijk is geïnvesteerd.

Kritiek van klimaatactivisten

Hoewel commissaris Wopke Hoekstra zegt dat de herziening klimaatdoelen combineert met economisch concurrentievermogen en onafhankelijkheid, noemen critici de stap een ‘Trojaans paard’. Linda Kalcker van Strategic Perspectives waarschuwt dat de versoepelingen bedrijven kunnen aanmoedigen om investeringen in groene technologie uit te stellen. Daardoor dreigen Europese bedrijven achterop te raken bij concurrenten uit China. Ook Chiara Martinelli van Climate Action Network Europe vindt dat de nieuwe regels vervuilers belonen die winst belangrijker vonden dan duurzame investeringen. Volgens haar maken die keuzes toekomstige klimaatdoelen duurder en moeilijker haalbaar.

Hiaten in belasting op luchtvaart

Het herziene beleid voert ook een CO₂-prijs in voor de luchtvaart, al vinden experts de maatregel beperkt. Vanaf 2029 geldt de heffing alleen voor vluchten die vanuit de EU vertrekken binnen een afstand van 5.000 kilometer. Daardoor blijven de meest vervuilende langeafstandsvluchten buiten schot. Volgens Transport & Environment ontsnapt bijna de helft van de Europese luchtvaart aan deze kosten, waardoor de EU miljarden euro’s aan inkomsten misloopt.

Steun voor maritieme innovatie

Aan de andere kant krijgen sommige onderdelen van het voorstel positieve reacties. Vooral het plan om 110 miljoen emissierechten vrij te maken voor schone scheepvaarttechnologie wordt gezien als een belangrijke stap. De maatregel moet de ontwikkeling van batterij-aangedreven schepen en duurzame e-brandstoffen in de maritieme sector versnellen.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief