In het kort

• Donald Trump dreigt de historische strategische alliantie tussen de Verenigde Staten en Israël fundamenteel te veranderen.
• Rechtse Amerikaanse politici stellen steeds vaker vraagtekens bij de kosten van de financiering van de Israëlische defensie.
• Premier Benjamin Netanyahu staat voor een binnenlandse politieke ineenstorting nu zijn diplomatieke banden met de VS verslechteren.

Binnen Israël groeit het gevoel dat president Donald Trump de aard van het strategische partnerschap tussen Israël en de Verenigde Staten wel eens fundamenteel zou kunnen veranderen. De alliantie is al sinds de oprichting van de staat in 1948 de hoeksteen van de Israëlische militaire stabiliteit. Op dit moment navigeert premier Benjamin Netanyahu door een wankel politiek landschap, terwijl hij zich moet verdedigen tegen beschuldigingen van corruptie en een algemene verkiezing tegemoet gaat die een einde zou kunnen maken aan zijn lange ambtstermijn.

Hij zit klem tussen een binnenlands publiek dat voorstander is van voortdurende oorlogsvoering en een Amerikaanse regering die graag een alomvattend akkoord met Iran en Libanon wil sluiten.

Escalerende spanningen

De spanningen zijn opgelopen nu de VS een vredesakkoord met Iran nastreven, terwijl Iran erop staat dat het staken van de vijandelijkheden in Zuid-Libanon een niet-onderhandelbare voorwaarde is. Dat heeft geleid tot flinke wrijving, wat duidelijk werd door een uitgelekt gesprek waarin Trump naar verluidt Netanyahu heftig bekritiseerde door zijn weigering om de aanvallen te stoppen.

Tijdens de woordenwisseling zou Trump de premier “gek” hebben genoemd, hem hebben beschuldigd van ondankbaarheid en hebben gesuggereerd dat Netanyahu in de gevangenis zou zitten als hij niet onder presidentiële bescherming stond. Trump versterkte deze dynamiek later in een interview met Axios, waarin hij zei dat Netanyahu heel goed weet wie de macht heeft.

Veranderende houdingen binnen MAGA-beweging

Bovendien heeft JD Vance Israëlische functionarissen eraan herinnerd dat het overgrote deel van hun verdedigingscapaciteiten wordt gefinancierd en geproduceerd door Amerikaanse belastingbetalers. Deze verandering in toon komt tot uiting in een afname van de steun onder de Amerikaanse bevolking en zelfs binnen de ‘Make America Great Again’-beweging.

Prominente rechtse figuren zoals Marjorie Taylor Greene en Tucker Carlson hebben scherpe kritiek geuit; Carlson is zelfs zo ver gegaan om te suggereren dat Israël een primaire bedreiging vormt voor de huidige regering en de VS heeft gemanipuleerd om conflicten aan te gaan voor eigen gewin.

Risico voor militaire en diplomatieke steun

Volgens Daniel Byman van het Center for Strategic and International Studies beschikt Trump over het politieke kapitaal om af te wijken van de traditionele pro-Israëlische standpunten van de Republikeinen, omdat hij een uiterst loyale achterban heeft. Dat zei hij aan Al Jazeera.

De mogelijke verschuiving sluit aan bij een groeiende trend van kritiek op Israël binnen de Democratische Partij. Er staat ontzettend veel op het spel voor Israël, dat afhankelijk is van een militair steunpakket van 38 miljard dollar over tien jaar en cruciale diplomatieke steun van de VS – waaronder meerdere veto’s in de VN – om zijn militaire campagnes in Gaza vol te houden.

Politieke rivaliteit

Binnen het land maken de politieke rivalen van Netanyahu gebruik van dit diplomatieke verval. Oppositieleider Yair Lapid heeft gewaarschuwd dat de internationale relaties van Israël vernietigd zouden kunnen worden als de huidige regering aanblijft.

Ook Gadi Eisenkot heeft betoogd dat de slechte diplomatie van Netanyahu Trump heeft gedwongen om zelfstandig een deal met Iran na te streven, waardoor de Joodse staat nog verder geïsoleerd raakt. Analisten zoals Nimrod Flaschenberg zeggen dat de VS de essentiële “scharnier” voor Israël is, die de technologie en legitimiteit biedt die het land nodig heeft om te overleven.

Ongekende retoriek

Voormalig diplomaat Aaron David Miller merkt op dat eerdere presidenten het wel eens oneens waren met Israël, maar dat de openlijke minachting van de huidige regering voor haar bondgenoot ongekend is. Hij wijst erop dat de populariteit van Israël onder zowel Republikeinse als Democratische kiezers op een historisch dieptepunt staat.

Miller denkt echter dat een totale verbreking van de banden onwaarschijnlijk is. Hij stelt dat Trump alleen zware druk zou uitoefenen als dat de enige manier zou zijn om een enorme, opvallende diplomatieke overwinning te behalen, en op dit moment lijkt zo’n doorbraak in Gaza, Libanon of de normalisatie met Saoedi-Arabië niet in zicht. (lv)

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief