In het kort

• De haven van Dakar fungeert als een belangrijk knooppunt voor de illegale handel in haaienvinnen.
• Wrede praktijken zoals het afsnijden van vinnen drijven de wereldwijde haaienpopulaties naar uitsterven.
• Beleidsdeskundigen eisen een regel dat vinnen ‘natuurlijk aan de vis moeten zitten’ om de handhaving te vereenvoudigen.

De haven van Dakar is uitgegroeid tot een belangrijk knooppunt voor de illegale handel in haaienvinnen, zoals beschreven in een recent rapport van de Environmental Justice Foundation (EJF). In de wateren voor de kust van West-Afrika houden bemanningen van tonijnvissersboten uit Taiwan en China zich vaak bezig met ‘finning’ – het afsnijden van de vinnen van een haai en het teruggooien van de rest van het lichaam in de oceaan, waar het dier meestal verdrinkt of stikt. Dat meldt AFP.

Deze waardevolle vinnen worden later naar Azië vervoerd om te worden gebruikt in traditionele medicijnen of als luxe ingrediënt in haaienvinnensoep.

Ecologische verwoesting en winstbejag

Hoewel veel internationale verdragen en nationale wetten ‘finning’ verbieden, blijft de praktijk bestaan omdat het de winst maximaliseert door laadruimte te besparen. Natuurbeschermers vinden deze methode zowel barbaars als verspillend en vergelijken het met het stropen van neushoorns voor hun hoorns. De ecologische gevolgen zijn ernstig; uit onderzoek gepubliceerd in Nature blijkt dat de populaties van haaien en roggen sinds 1970 met 71 procent zijn ingestort.

Bovendien houden deze illegale visserijpraktijken vaak verband met bredere mensenrechtenschendingen en ongereguleerde visserijactiviteiten.

Bewijs uit de Atlantische vloten

De bevindingen van de EJF waren gebaseerd op interviews met 124 Filipijnse en Indonesische bemanningsleden die tussen 2020 en 2025 op deze schepen hebben gediend. Uit hun getuigenissen bleek dat van de 130 schepen in de Atlantische vloten er 71 Dakar hebben aangedaan, waarvan er 41 aan ‘finning’ deden.

Ten minste 24 van die schepen hebben specifiek vinnen gelost in de Senegalese haven. Callum Nolan van de EJF suggereerde dat het werkelijke aantal overtredende schepen waarschijnlijk hoger ligt dan de gerapporteerde cijfers.

Heimelijke tactieken en hiaten in het toezicht

Om ontdekking te voorkomen, passen bemanningen heimelijke tactieken toe. Een visser, Jamaludin, beschreef hoe vinnen apart en onopvallend werden gelost om te voorkomen dat de politie erachter zou komen. Andere bemanningsleden vergeleken het proces met diefstal en merkten op dat vinnen vaak onder dekking van de duisternis van de schepen werden gesmokkeld.

Cheikh Ndiaye, een Senegalese visserij-inspecteur, gaf toe dat nachtelijke operaties moeilijker te controleren zijn vanwege het beperkte personeelsbestand in de haven en stelde voor dat internationale waarnemers nodig zijn om het misbruik tegen te gaan.

Falen van de huidige regelgeving

De huidige regelgeving is niet toereikend om de slachting te stoppen. Hoewel de Internationale Commissie voor de instandhouding van tonijn in de Atlantische Oceaan (ICCAT) het aandeel vinnen beperkt tot 5 procent van het totale gewicht van een haai om het afsnijden van vinnen te ontmoedigen, is deze regel moeilijk te controleren tijdens inspecties.

De omvang van het probleem is enorm: volgens de Rode Lijst van de IUCN wordt 70 procent van de pelagische haaien met uitsterven bedreigd, terwijl jaarlijks tot wel 101 miljoen haaien door de visserij worden gedood.

Oproep tot wereldwijde beleidshervorming

Het probleem wordt nog verergerd door de beugvisserij, waarbij kilometerslange lijnen met haken enorme hoeveelheden bijvangst opleveren. Greenpeace heeft onlangs gezien hoe Spaanse en andere schepen tientallen haaien in één enkele dienst vingen. Iris Ziegler van de ngo DSM stelt dat versnipperde internationale wetgeving handhaving bijna onmogelijk maakt.

Zij en de EJF pleiten voor een wereldwijd beleid waarbij haaien met ‘natuurlijk aangehechte vinnen’ moeten worden aangeland. Door te eisen dat haaien in hun geheel worden aangeland, zouden haveninspecties eenvoudiger worden, zou de prikkel voor het afsnijden van vinnen verdwijnen en zouden deze toproofdieren – die essentieel zijn voor het behoud van de gezondheid van het wereldwijde oceaanecosysteem – beter worden beschermd.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief