In het kort

• Te veel tv-kijken hangt samen met een afname van het hersenvolume en tekenen van cognitieve achteruitgang.
• Mentale stimulatie door bureauwerk beschermt de hersenstructuur, in tegenstelling tot passief schermgebruik.
• De cognitieve kwaliteit van zittende activiteiten is belangrijker dan het zitten zelf.

Recent onderzoek, gepubliceerd in het tijdschrift Alzheimer’s & Dementia, suggereert dat te veel tv-kijken mogelijk verband houdt met een afname van het hersenvolume.

Door gegevens van 1.712 volwassenen van middelbare leeftijd over een periode van ongeveer 22 jaar te analyseren, ontdekten wetenschappers dat degenen die eind jaren tachtig vaak tv keken, decennia later bij scans kleinere hersengebieden vertoonden, met name die gebieden die doorgaans achteruitgaan bij het ontstaan van de ziekte van Alzheimer. Deze mensen vertoonden ook meer hyperintensiteiten in de witte stof, wat wijst op beschadigde interne neurale verbindingen die vaak gepaard gaan met cognitieve achteruitgang.

Passief versus actief zittend gedrag

Interessant genoeg bracht het onderzoek een schril contrast aan het licht tussen verschillende soorten zittend gedrag. Terwijl tv-kijkers hersenkrimp vertoonden, bleken deelnemers die evenveel tijd zittend achter een bureau doorbrachten voor hun werk juist een groter volume te hebben in verschillende van dezelfde hersengebieden, waaronder de frontale kwab die verantwoordelijk is voor het oplossen van problemen en het nemen van beslissingen.

Dit wijst erop dat de aard van de activiteit die je zittend uitvoert, wellicht belangrijker is dan het zitten zelf. De auteurs veronderstellen dat de mentale stimulatie en doelgerichte focus die nodig zijn bij professioneel werk de hersenstructuur kunnen beschermen, terwijl passief tv-kijken dat niet doet.

Geslachtsgebonden verschillen in herseneffecten

De invloed van deze gewoontes leek per geslacht te verschillen. Bij mannen was er een sterke samenhang tussen veel tv-kijken en een kleiner volume in de hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor geheugen, taal en emoties, terwijl ze ook meer baat hadden bij zitten tijdens het werk. Bij vrouwen waren deze trends daarentegen aanzienlijk minder uitgesproken.

Onderzoekers denken dat dit verschil te wijten kan zijn aan hormonale factoren, verschillen in vrijetijdsbesteding, of het feit dat vrouwen misschien in kortere, meer gefragmenteerde stukjes tv kijken.

Consistentie tussen gezondheidsvariabelen

Opvallend was dat uit het onderzoek bleek dat deze neurologische verschillen bleven bestaan, ongeacht het bewegingsniveau, het gewicht of gezondheidsproblemen zoals diabetes en hoge bloeddruk van de deelnemers.

Zelfs toen de onderzoekers mensen met bestaande vaatproblemen of specifieke genetische risico’s op Alzheimer uitsloten, bleven de belangrijkste bevindingen stabiel.

Implicaties voor de gezondheid van de hersenen op de lange termijn

Hoewel dit onderzoek uiteindelijk niet definitief kan bewijzen dat tv-kijken hersenatrofie veroorzaakt, wijst het wel op een betekenisvol verband. Het verschuift de discussie over dementiepreventie van het simpelweg vermijden van een zittend leven naar het letten op de cognitieve kwaliteit van de tijd die je zittend doorbrengt.

Hoewel het verminderen van de totale zittijd nog steeds goed is, kan het stimuleren van je hersenen tijdens die uren net zo belangrijk zijn voor de gezondheid van je hersenen op de lange termijn.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief