In het kort

• Blauwe vinvissen en gewone vinvissen vertonen voorzichtige tekenen van herstel in de Zuid-Atlantische Oceaan.
• Moderne industriële bedreigingen zoals aanvaringen met schepen en geluidsoverlast brengen deze kwetsbare vooruitgang in gevaar.
• Krachtige internationale beschermingsmaatregelen voor de zee moeten hun voortbestaan op lange termijn veiligstellen.

Vier decennia na het stopzetten van de industriële walvisvangst vertonen blauwe vinvissen en gewone vinvissen voorzichtige tekenen van herstel. Recente gegevens wijzen op een toename van waarnemingen van deze enorme zeezoogdieren voor de kusten van Zuid-Afrika en Namibië. Hoewel beide soorten in de vorige eeuw met uitsterven werden bedreigd, waarschuwen wetenschappers dat hun terugkeer nog kwetsbaar is en vol moderne risico’s zit.

Een erfenis van verwoesting

De omvang van de verwoesting die de walvisvangst in de 20e eeuw veroorzaakte, was enorm. Volgens schattingen werden 350.000 blauwe vinvissen en maar liefst 725.000 gewone vinvissen afgeslacht. Pas in de jaren 70 en 80 kwam er echt een einde aan de commerciële jacht. Daardoor kregen de overlevende populaties de kans om zich langzaam te herstellen. De blauwe vinvis, het grootste dier op aarde, kan 30 meter lang worden en tot 200 ton wegen. Het dier voedt zich voornamelijk met kleine kreeftachtigen die krill worden genoemd. De gewone vinvis is al even indrukwekkend en kan tot 27 meter lang worden.

De huidige beschermingsstatus weerspiegelt de lange weg naar herstel. De blauwe vinvis staat nog steeds op de ‘bedreigde’ lijst van de IUCN, met een populatie die naar schatting slechts 3 procent bedraagt van het niveau van vóór de walvisjacht. Deze jaarlijks groeit echter met ongeveer 5 procent. De vinvis is geclassificeerd als ‘kwetsbaar’ en heeft zich hersteld tot ongeveer 30 procent van zijn oorspronkelijke aantal.

Tekenen van herstel in de Zuid-Atlantische Oceaan

Een langetermijnonderzoek dat tussen mei 1964 en maart 2025 werd uitgevoerd, richtte zich op de voedselrijke Benguela-regio in het zuidoosten van de Atlantische Oceaan. Omdat hier koel, diep water naar de oppervlakte stijgt, fungeert het als een essentiële leefomgeving. Het onderzoek laat een opvallende trend zien: terwijl blauwe vinvissen in zes decennia slechts 12 keer werden gezien en gewone vinvissen 76 keer, vond 95 procent van deze waarnemingen plaats na 2012. Bridget James van de Universiteit van Kaapstad merkte op dat, hoewel waarnemingen nog steeds zeldzaam zijn, deze trend aantoont dat deze reuzen zich geleidelijk herstellen van de catastrofale gevolgen van de industriële jacht.

Ondanks dit optimisme blijven er aanzienlijke bedreigingen bestaan. Klimaatverandering kan essentiële voedselgebieden verstoren, terwijl menselijke activiteiten fysieke gevaren opleveren door aanvaringen met schepen, de aanleg van windmolenparken en mogelijke diepzeemijnbouw. Bovendien verstoort onderwatergeluidsoverlast de communicatie van walvissen en veroorzaakt het stress. Milieugevaren zoals chemische afvloeiing, plasticvervuiling en weggegooide visnetten brengen hun voortbestaan nog verder in gevaar.

De weg naar wereldwijde bescherming

Om deze bedreigingen het hoofd te bieden, is betere bescherming van de oceanen nodig. Er is hoop dat een toekomstige VN-oceaantop, vergelijkbaar met COP’s over biodiversiteit of het klimaat, robuustere beschermde mariene gebieden kan instellen om ervoor te zorgen dat deze soorten hun langzame terugkeer van de rand van de afgrond kunnen voortzetten.

Schrijf je hieronder in voor onze GRATIS nieuwsbrief